Στέλες

Οι πρώτοι Ευρωπαίοι εξερευνητές το 1576 θαύμασαν την καλλιτεχνική δημιουργικότητα των γλύπτων του Copan και την ικανότητά τους να σμιλεύουν σε στρογγυλό σχήμα, η οποία ήταν απαράμιλλη σε οποιαδήποτε άλλη τοποθεσία των Μάγια. Ο Gustav Strømsvik, ο οποίος ανέστησε εκ νέου πολλές από τις πεσμένες στήλες τις δεκαετίες του 1930 και 1940 για λογαριασμό του Ινστιτούτου Carnegie της Ουάσιγκτον, τις αποκάλεσε "το επιστέγασμα της δόξας του Copan" (53, 54). Το Μουσείο Γλυπτικής του Κόπαν εκθέτει τρεις από τις αρχικές στήλες του χώρου: Στήλη Ρ (έκθεμα 3), Στήλη 2 (έκθεμα 9) και Στήλη Α (έκθεμα 15).

Η λατινική λέξη stela (πληθυντικός stelae), από την ελληνική stêlê, περιγράφει ένα πέτρινο μνημείο που μοιάζει με άξονα και είναι τοποθετημένο όρθιο στο έδαφος. Ο David Stuart έχει αποκρυπτογραφήσει την αρχαία ονομασία των Μάγια για μια στήλη στα ιερογλυφικά ως lakamtuun, ή "μεγάλη πέτρα". Μια παλαιότερη ανάγνωση του γλυφού, η οποία έχει απορριφθεί, ήταν te' tun, που μεταφράζεται ως "πέτρινο δέντρο". Οι επιγραφείς αρχικά γοητεύτηκαν από τη λέξη που χρησιμοποιούν σήμερα οι ντόπιοι για να αναφερθούν σε τέτοια μνημεία στο Copan, te tun te, η οποία, σύμφωνα με τον Stuart, είναι μια τροποποιημένη μορφή της λέξης Nahuatl για την πέτρα, tetontli. Η σύγχρονη λέξη, ωστόσο, δεν αντιστοιχεί στα φωνητικά σημεία των αρχαίων γλυφών των Μάγια (55).

Οι ελεύθερες στήλες στο Copan ενέπνευσαν τον καλλιτέχνη Frederick Catherwood να τις καταγράψει σε σχολαστικά σχέδια το 1839, τα οποία συνέβαλαν στο να τεθεί η τέχνη του Νέου Κόσμου σε ισότιμη βάση με εκείνη της αρχαίας Αιγύπτου και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ο Άγγλος εξερευνητής Alfred P. Maudslay επινόησε το σύστημα των αριθμών και των γραμμάτων για τις στήλες και τους βωμούς που χρησιμοποιείται ακόμη και σήμερα (αν και τροποποιήθηκε αργότερα από τον Sylvanus Morley), και τράβηξε μερικές από τις πιο πολύτιμες και καλλιτεχνικές φωτογραφίες των στηλών κατά τη διάρκεια της πρώιμης εξερεύνησής του στην περιοχή. Τα γύψινα εκμαγεία των στηλών που κατασκευάστηκαν στο γύρισμα του εικοστού αιώνα στάλθηκαν σε παγκόσμιες εκθέσεις και σε πρώιμα μουσεία για επίδειξη. Πολλές από αυτές βρίσκονται ακόμη σε εκθεσιακούς χώρους μουσείων σε όλο τον κόσμο, διατηρώντας λεπτομέρειες που συχνά διαβρώθηκαν στα πρωτότυπα.

Οι γλύπτες του Copan είχαν την τύχη να έχουν ως μέσο για να εκφράσουν τη δεξιοτεχνία τους στη γλυπτική τον μαλακό, εύπλαστο ηφαιστειακό τόφφο. Είναι γνωστό ότι οι γλύπτες έγραψαν τα ονόματα και τους τίτλους τους σε λίθινα μνημεία σε μερικές άλλες τοποθεσίες των Μάγια, αλλά η πρακτική αυτή δεν ακολουθήθηκε στο Copan. Στυλιστικά στοιχεία υποδηλώνουν το χέρι του ενός ή του άλλου γλύπτη, αλλά είναι πιθανό ότι πολλοί άνθρωποι δούλευαν σε ένα μνημείο συντονισμένα υπό έναν μόνο δάσκαλο. Κάθε στήλη σκαλίστηκε από ένα τεράστιο μπλοκ από τόφφο που εξορύχθηκε από μια από τις εξάρσεις στους κοντινούς λόφους. Αφού λαξεύτηκε από την έξαρση, ο μονόλιθος πιθανότατα κυλήθηκε πάνω σε κορμούς στο σημείο όπου επρόκειτο να στηθεί.

Σε κάθε στήλη τοποθετούνταν μια μακριά, λεία ράβδος, περίπου στο μισό μήκος του σκαλισμένου τμήματος, που την έδενε όρθια στο έδαφος. Μια τρύπα σκάβονταν και διαμορφωνόταν σε ένα κιβώτιο για τα αφιερώματα, συνήθως σταυροειδούς σχήματος, και μια βάση στήριξης από μεγάλες πέτρινες πλάκες τοποθετούνταν στην επιφάνεια του εδάφους, εξασφαλίζοντας τον υπόγειο άξονα. Σε αυτό το θησαυροφυλάκιο οι άνθρωποι τοποθετούσαν προσφορές, όπως κεραμικά αγγεία, κοχύλια, χάντρες από νεφρίτη και σταλακτίτες. Στη συνέχεια, ο μονόλιθος, που ήταν ακόμη άκομψος, κατεβάζονταν μέσα στην οπή και το κιβώτιο προσφορών χρησιμοποιώντας σχοινιά και ξύλινες σκαλωσιές. Η πράξη της ανέγερσης της στήλης εκλαμβανόταν ως πράξη φύτευσης (ts'ahp).Ιερογλυφικά σε τρεις στήλες στο Copan, συμπεριλαμβανομένης της στήλης Α στο μουσείο, καταγράφουν το γεγονός χρησιμοποιώντας τη φράση "ts'ahpaj lakamtuun", που σημαίνει "η μεγάλη πέτρα φυτεύτηκε".

Οι εργάτες πιθανότατα έχτισαν μια προσωρινή στέγη πάνω από την πέτρα για να την κρατήσουν υγρή ώστε να είναι ευκολότερο το σκάλισμα. Μόλις ολοκληρώθηκε το σκάλισμα, η στήλη βάφτηκε κόκκινη με τη χρήση χρωστικής από σιδηρομετάλλευμα ή κιννάβαρι. Πολλές στήλες, όπως οι στήλες P και 2 στο μουσείο, η στήλη C στον αρχαιολογικό χώρο και η στήλη 12 στους πρόποδες του Κόπαν, που βλέπουν προς το Κόπαν, παρουσιάζουν ακόμη ίχνη κόκκινου χρώματος.

Για πολλά χρόνια, οι ερευνητές υπέθεταν αν οι μορφές που σκαλίζονται σε στήλες σε τοποθεσίες των Μάγια αντιπροσώπευαν θεότητες ή ιστορικά πρόσωπα. Το 1961, η Tatiana Proskouriakoff εντόπισε τα ονόματα ηγεμόνων των Μάγια σε επιγραφές σε στήλες στην τοποθεσία Piedras Negras στα σύνορα Γουατεμάλας-Μεξικού. Έκτοτε, οι ερευνητές αποδέχθηκαν ευρέως ότι οι μορφές στα μνημεία των Μάγια είναι πορτραίτα των ημιθεϊκών ηγεμόνων που έλεγχαν τις τύχες των πόλεων.

Τα ονόματα και τα ιστορικά γεγονότα που καταγράφονται στα ιερογλυφικά στις στήλες και σε ορισμένους βωμούς μας δίνουν δυναστικές ακολουθίες και γεγονότα που συνδέονται με τη βασιλεία των ηγεμόνων για πολλές τοποθεσίες των Μάγια της πεδιάδας, συμπεριλαμβανομένου του Copan. Ορισμένοι ηγεμόνες, και σε σπάνιες περιπτώσεις θεότητες, κατονομάζονται ως "ιδιοκτήτες" των στηλών στις επιγραφές. Σήμερα, είκοσι τέσσερις στήλες στέκονται στην κοιλάδα του Κοπάν και άλλες 39 σπασμένες και κατακερματισμένες φυλάσσονται σε αποθήκες ή στο Περιφερειακό Αρχαιολογικό Μουσείο του Κοπάν για να φυλάσσονται. Οι περισσότερες από τις σπασμένες στήλες ήταν πρώιμα μνημεία που θάφτηκαν κάτω από μεταγενέστερη αρχιτεκτονική. Αρκετές ήρθαν στο φως από τις ανασκαφές των αρχαιολόγων σε σήραγγες στις πυραμιδοειδείς βάσεις των μεγάλων κατασκευών.

Πριν από τη μακρά βασιλεία του ηγεμόνα 11, K'ahk' Uti' Chan, από το 578 έως το 628 μ.Χ., συνηθιζόταν να καταστρέφει και να θάβει κανείς τα μνημεία του προκατόχου του. Ο K'ahk' Uti' Chan και οι διάδοχοί του, K'ahk' Uti' Ha' K'awiil και Waxaklajun Ubaah K'awiil, έσπασαν αυτή την παράδοση. Όχι μόνο άφησαν άθικτα τα μνημεία των προγόνων τους, αλλά μερικές φορές έχτισαν και γύρω από αυτά.

Οι ηγεμόνες του Copan συχνά έστηναν στήλες για να σηματοδοτήσουν την ολοκλήρωση μιας χρονικής περιόδου στο κυκλικό ημερολόγιο των Μάγια. Ωστόσο, οι επιγραφές των στηλών ξεκινούν συνήθως με μια ημερομηνία στη γραμμική μακρά μέτρηση, η οποία αγκυρώνει τις κυκλικές ημερομηνίες σε απόλυτο χρόνο.

Καθ' όλη τη διάρκεια της κλασικής περιόδου, οι ηγεμόνες έστηναν και αφιέρωναν μνημεία κάθε k'atun, μια περίοδο που ισοδυναμεί με 20 χρόνια, και περιστασιακά σε υποδιαιρέσεις των k'atun, το lahuntun (10 χρόνια) και το hotun (5 χρόνια). Η ημι-θεότητα του ηγεμόνα αναγνωριζόταν στα λαξευτά κείμενα μέσω του τίτλου ajaw (άρχοντας), ο οποίος σηματοδοτούσε τη μετατροπή του σε ενσάρκωση του ιερού χρόνου. Τα αστρονομικά γεγονότα αποτελούν επίσης σημαντικό μέρος των κειμένων στις στήλες και μπορεί να αναφέρονται στο πνευματικό ταξίδι του ηγεμόνα στον υπερφυσικό κόσμο, ένα προνόμιο που περιορίζεται στους ηγεμόνες ως ημι-θεϊκά όντα.

Οι περισσότεροι από τους ηγεμόνες που απεικονίζονται στις στήλες του Copan φέρουν στα χέρια τους ένα δικέφαλο φίδι, το οποίο, από την ύστερη κλασική περίοδο, στυλιζαρίστηκε σε μια άκαμπτη ράβδο. Τα στόματα των φιδιών ανοίγουν διάπλατα για να φανούν τα κεφάλια που αναδύονται, αναπαριστώντας την πράξη της επίκλησης ενός θεοποιημένου όντος πίσω σε αυτόν τον κόσμο. Οι θυσιαστικές προσφορές και η αφαίμαξη αίματος, γενικά από το αυτί, τη γλώσσα ή το πέος ενός ατόμου, με τη χρήση αιχμηρών εργαλείων όπως αγκάθια και αγκάθια από σαλάχια, αποτελούσαν συχνά μέρος αυτών των τελετουργιών επίκλησης, ένα μέσο τροφοδότησης των υπερφυσικών δυνάμεων που καλούνταν.Σε γενικές γραμμές, τα φίδια στις στήλες είναι φίδια θανάτου, με κυνόδοντες και σαρκώδεις γνάθους.

Οι σταυροειδείς θόλοι πάνω από τους οποίους συνήθως στήνονταν οι στήλες στο Copan συμβόλιζαν τις τέσσερις κατευθύνσεις και τις τέσσερις γωνίες του σύμπαντος. Η στήλη τοποθετούνταν εκεί όπου τα τέσσερα τέταρτα του θόλου συναντιόντουσαν στο κέντρο της δημιουργίας. Ο ηγεμόνας που απεικονιζόταν στη στήλη ενσάρκωνε αυτόν τον ιερό άξονα.

Ορισμένες φορές, οι στήλες που ήταν χαραγμένες με κείμενα και μορφές που απεικόνιζαν ηγεμόνες συνδυάζονταν με ανεξάρτητους βωμούς, τα κεντρικά σημεία τελετουργιών που πραγματοποιούσαν ηγεμόνες και ιερείς για να αφιερώσουν τα δύο μνημεία και να τιμήσουν το πέρασμα του χρόνου. Αν και κανένας βωμός δεν εκτίθεται με τη στήλη του στο μουσείο, ήταν οι πέτρες πάνω στις οποίες άφηναν αίμα, έκαναν θυσίες και έριχναν ιερά υγρά. Ορισμένοι βωμοί και στήλες απεικονίζονται, είτε στον ίδιο τον βωμό είτε σε κεραμικά και οστά, ως ιεροί χρονοδείκτες δεμένοι με δεμένους κόμπους, υποδεικνύοντας ότι ήταν "δεμένοι" - από το αποκρυπτογραφημένο ρήμα k'altun στα ιερογλυφικά, για την πράξη του δεσίματος. Μερικές φορές τα ονόματα των βωμών αναγράφονταν πάνω τους, και αυτά συχνά περιλάμβαναν μια αναφορά στο k'antuun, ή "κίτρινη/πολύτιμη πέτρα". Οι βωμοί κατέγραφαν επίσης ημερολογιακά γεγονότα και ονόματα προσωπικοτήτων. Δεκαέξι στήλες στο Copan έχουν σχετικούς βωμούς, αλλά οι περισσότεροι βωμοί σκαλίστηκαν ως αυτόνομα μνημεία που δεν σχετίζονται με μια στήλη. Αυτοί είναι συχνά πολύ μικρότεροι από εκείνους που συνδέονται άμεσα με τις στήλες. Παρόλο που απομένει να διεξαχθεί μεγάλη εικονογραφική μελέτη, οι βωμοί που συνδυάζονται με στήλες τείνουν να απεικονίζουν υπερφυσικά όντα, τα οποία ίσως ήταν ειδικά για τις τελετουργίες που αφορούσαν τους βωμούς. Οι παλαιότεροι βωμοί εμφανίζουν συχνά μια συνέχεια του ιερογλυφικού κειμένου της στήλης. Βωμοί έχουν βρεθεί σκόπιμα σπασμένοι και αποθησαυρισμένοι κάτω από στήλες ή επαναχρησιμοποιημένοι στην αρχιτεκτονική. Ο Claude Baudez σημείωσε ότι τον όγδοο αιώνα, οι βωμοί που ήταν σκαλισμένοι με σύνθετες σκηνές και ιερογλυφικά κείμενα απέκτησαν σημασία σχεδόν ίση με εκείνη των στηλών.

Το 1920, ο Sylvanus Morley ταξινόμησε τις γνωστές στήλες στο Copan σε τρεις κατηγορίες με βάση τη σχεδιαστική τους διάταξη: ιερογλυφικές επιγραφές και στις τέσσερις πλευρές, επιγραφές σε τρεις πλευρές με μια μορφή στην τέταρτη, και επιγραφές σε δύο αντίθετες πλευρές με πλάτη με πλάτη εικονιστικές παραστάσεις στις άλλες δύο. Μεταγενέστεροι ερευνητές εντόπισαν πρόσθετες σχεδιαστικές διατάξεις, συμπεριλαμβανομένων επιγραφών σε τρεις πλευρές με την τέταρτη να μένει απλή, δύο προφίλ μορφών σε αντίθετες πλευρές χωρίς κείμενο και μια μορφή τυλιγμένη γύρω από τρεις πλευρές, με την τέταρτη πλευρά να γράφει ιερογλυφικά. Η πιο συνηθισμένη παρουσίαση της στήλης είναι η δεύτερη κατηγορία του Morley, επιγραφές σε τρεις πλευρές με μια μορφή στην τέταρτη. Οι τρεις στήλες που εκτίθενται στο Μουσείο Γλυπτικής Copan ανήκουν όλες σε αυτή την κατηγορία.

Μελετητές όπως ο Herbert Spinden, η Tatiana Proskouriakoff και ο Miguel Covarrubias ταξινόμησαν επίσης τις στήλες του Copan, χρησιμοποιώντας ως κριτήριο όχι μόνο το ύφος αλλά και τη χρονολογία. Προσδιόρισαν ότι τα πρωιμότερα, ή αρχαϊκά, μνημεία ήταν σκαλισμένα σε χαμηλό ανάγλυφο και ήταν καθαρά κειμενικά. Με την πάροδο του χρόνου, οι καλλιτέχνες άρχισαν να σκαλίζουν τις στήλες σε ελαφρώς υψηλότερο ανάγλυφο και να απεικονίζουν πάνω τους ανθρώπινες μορφές. Η στήλη Π στο μουσείο είναι ένα καλό παράδειγμα. Η υφολογική ακολουθία τελειώνει με περίτεχνα μνημεία του Ύστερου Κλασικού που εμφανίζουν λεπτή γλυπτική σε εξαιρετικά υψηλό ανάγλυφο. Αυτές οι κατηγορίες είναι χρήσιμες για την υφολογική χρονολόγηση και έχουν υποστηριχθεί από τις ιερογλυφικές χρονολογίες στα μνημεία. Όταν οι ανασκαφείς βρίσκουν μόνο μερικά μνημεία που στερούνται εγγεγραμμένων χρονολογιών, η υφολογική χρονολόγηση είναι ένα μέσο ανάκτησης της χαμένης χρονολογίας.

Οι επιρροές από τους Μάγια των ορεινών περιοχών της Γουατεμάλας και από τις πεδινές περιοχές, όπως το Τικάλ στο Πετέν, βοήθησαν στη διαμόρφωση της δημιουργικής τεχνοτροπίας των πρώτων μνημείων του Κοπάν. Οι σύντομες επιγραφές και οι απεικονίσεις ηγεμόνων σε προφίλ έδωσαν τελικά τη θέση τους στα εκτενή κείμενα και τις μετωπικές πόζες του Copan. Μελέτες δείχνουν ότι η υψηλή ανάγλυφη γλυπτική της ύστερης κλασικής περιόδου, η οποία έχει γίνει σήμα κατατεθέν των στηλών του Copan, αναπτύχθηκε πρώτα στις περίτεχνες προσόψεις των ναών της πόλης. Τα σχέδια στις προσόψεις των ναών είχαν ήδη μετατοπιστεί από τον μοντελοποιημένο στόκο στην πέτρα που ήταν σκαλισμένη σε υψηλό ανάγλυφο από το τέλος της πρώιμης κλασικής περιόδου, ή τον έβδομο αιώνα, αλλά οι γλύπτες των στύλων προτίμησαν πιο αρχαϊκές μορφές μέχρι τον όγδοο αιώνα.

Οι ηγεμόνες απεικονίζονται γενικά στις στήλες ως μεγαλύτεροι από τη ζωή και βαριά ενδυματολογημένοι. Περίτεχνα καλύμματα κεφαλής με προσαρτημένες ωτοασπίδες, βαριές ζώνες με οσφυοκάμισα και περίτεχνα σανδάλια αποτελούν κύρια μέρη των συνθέσεων. Οι επιγραφολόγοι έχουν αποκρυπτογραφήσει ονόματα για μέρη των ενδυμασιών, όπως tuup, ωτοπλάτη, και sak huun, λευκή κεφαλόδεσμος. Μεταγενέστερα μνημεία, όπως η Στήλη Ν στα ερείπια του Κοπάν, δείχνουν μικρότερες μορφές και ζώα να πλέκονται μέσα και έξω από το ανάγλυφο μαζί με τον ηγεμόνα. Αυτά μπορεί να είναι πρόγονοι, σύντροφοι-πνεύματα ζώων ή μυθικά πνεύματα του υπερφυσικού κόσμου. Ορισμένες από αυτές τις πρόσθετες μορφές είναι σκαλισμένες σε εξαιρετικά υψηλό ανάγλυφο, με αποκομμένες περιοχές που προσδίδουν μια πιο ελαφριά, αέρινη ποιότητα στο μνημείο.

Αρχικά, επιλέχθηκαν τέσσερις στήλες για να εκτεθούν στο Μουσείο Γλυπτικής Copan, οι οποίες αντιπροσωπεύουν μια χρονολογική σειρά από τους παλαιότερους στους μεταγενέστερους ηγεμόνες. Η στήλη Ν, ένα από τα λίγα μνημεία που παρέμεναν ακόμη όρθια όταν ο John Lloyd Stephens επισκέφθηκε την περιοχή το 1839, επιλέχθηκε να αντιπροσωπεύει το τελευταίο μνημείο. Ωστόσο, λόγω του υψηλού ανάγλυφου και των κομμένων μορφών της, αποδείχθηκε πολύ δύσκολο να αναπαραχθεί και δεν μεταφέρθηκε ποτέ στο μουσείο. Παρόλα αυτά, οι τρεις στήλες που εκτίθενται - οι στήλες Π, 2 και Α - επιτρέπουν στους επισκέπτες να παρακολουθήσουν τη μεταβαλλόμενη επεξεργασία της επιφάνειας και το ύφος των μνημείων. Πρόκειται για μερικά από τα ωραιότερα παραδείγματα τους που αναδεικνύουν τις βασιλεύσεις τριών σημαντικών και μακρόβιων ηγεμόνων.

Έκθεμα 3: Στήλη Ρ

Η Στήλη Π είναι ένα μνημείο που ανεγέρθηκε από τον ηγεμόνα 11 για να δοξάσει τον εαυτό του καθώς και για να τιμήσει τον K'inich Yax K'uk' Mo', τον ιδρυτή της δυναστείας του. Το όνομα του ηγεμόνα 11 διαβάζεται φωνητικά ως K'ahk' Uti' Chan - φλογερός ουρανός ή φλογερό φίδι. Γράφεται με γλυφές για τον καπνό ακολουθούμενες από ένα σύμβολο είτε για τον ουρανό είτε για το φίδι, τα οποία είναι ομόφωνα στα Μάγια. Ο K'ahk' Uti' Chan γεννήθηκε το 563 μ.Χ., έγινε βασιλιάς το 578 και πέθανε το 628 σε ηλικία 65 ετών. Η στήλη αφιερώθηκε στις 9.9.10.0.0, 2 Ajaw 13 Pop, ή στις 21 Μαρτίου 623 - το τέλος ενός lahuntun, μιας 10ετούς περιόδου κατά την οποία ο ναός της Rosalila εξακολουθούσε να χρησιμοποιείται. Οι αρχαιολόγοι πιστεύουν ότι η Στήλη Π είχε αρχικά ανεγερθεί σε άλλη κοντινή τοποθεσία, πιο κοντά στη Rosalila, και μεταφέρθηκε σε ένα σημείο ελαφρώς βορειοδυτικά της Δομής 16 τον όγδοο αιώνα, όταν η επέκταση του κτιρίου επέβαλε την επανατοποθέτησή της.

Η Στήλη Ρ είναι ένα από τα καλύτερα παραδείγματα του πρώιμου κλασικού στυλ στο Κοπάν, ένα στυλ που μπορεί να δει κανείς σε πολλά άλλα πρώιμα μνημεία στην περιοχή, όπως η Στήλη 7, που επίσης ανεγέρθηκε από τον ηγεμόνα 11, και οι Στήλες Ε και 2, που ανεγέρθηκαν από τον ηγεμόνα 12. Το μνημείο είναι φαρδύτερο στην κορυφή από ό,τι στο κάτω μέρος. Τρεις από τις πλευρές του καλύπτονται από γλυφές και η πρόσοψη απεικονίζει τον K'ahk' Uti' Chan να κρατά ένα δικέφαλο φίδι πάνω από το στήθος του. Το καμπυλωτό σώμα του φιδιού, το οποίο φαίνεται φυσικό και εύκαμπτο σε αυτή και σε άλλες πρώιμες στήλες και σε μεταγενέστερες γίνεται ράβδος, αναφέρεται συχνά ως τελετουργική ράβδος. Από τα ανοιχτά στόματα των κεφαλών των φιδιών σε προφίλ αναδύονται δύο ανθρώπινα πρόσωπα, επίσης σε προφίλ. Έχει προταθεί ότι αντιπροσωπεύουν τους παλαιούς "κωπηλάτες θεούς", ένα μυθικό ζευγάρι που κωπηλατούσε με κανό μέσα από τον κάτω κόσμο στον τόπο της δημιουργίας. Φαίνεται να προσωποποιούν τον ήλιο στο καθημερινό του ταξίδι. Στο πίσω μέρος της στήλης υπάρχει ένα σπάνιο ιερογλυφικό που ονομάζει την τελετουργική μπάρα- είναι μια μικρή εκδοχή του εικονιστικού γλυπτού που δείχνει τα δύο κεφάλια των φιδιών πλάτη με πλάτη.

Ο ηγεμόνας φοράει φούστα από γούνα ιαγουάρου με ένα οσφυομάντηλο τυλιγμένο πάνω της και μια έντονα διακοσμημένη τελετουργική ζώνη. Μενταγιόν από νεφρίτη κρέμονται από στριφτό ύφασμα και νεανικές μάσκες κρέμονται στο στήθος του ηγεμόνα ανάμεσα στα κεφάλια της φιδίσιας μπάρας και στο οσφύ. Ένα σπαρταριστό σώμα φιδιού με διαβρωμένο κεφάλι διακρίνεται δίπλα στα πόδια του ηγεμόνα σε κάθε πλευρά.

Η γούνα του ιαγουάρου επαναλαμβάνεται στο άνω φόντο, αναπαριστώντας ίσως τον νυχτερινό ουρανό. Οι κλασικοί Μάγια και οι άνθρωποι άλλων πολιτισμών της αρχαίας Μεσοαμερικής πίστευαν ότι κατά τη δύση του ο ήλιος εισερχόταν σε έναν κάτω κόσμο γεμάτο άγρια τζάγκουαρ και άλλα πλάσματα και ότι τα αστέρια στον νυχτερινό ουρανό ήταν σαν τις κηλίδες στο τρίχωμα του τζάγκουαρ. Το περίτεχνο κάλυμμα κεφαλής πουλιού του ηγεμόνα είναι παρόμοιο με εκείνο του θεού ήλιου στη Rosalila- σημειώστε ότι το ράμφος λείπει και θα είχε εισαχθεί στην υπάρχουσα κοιλότητα. Μερικά αντικείμενα από την περιοχή των Μάγια που μοιράζονται πολλά από τα χαρακτηριστικά αυτής της κόμμωσης είναι πήλινα incensarios, ή δοχεία για την καύση θυμιάματος, από την αδελφή πόλη του Copan, την Palenque στην Chiapas του Μεξικού, και μάσκες από στόκο από την τοποθεσία Kohunlich του Belize. Αν πρόκειται για την ίδια κεφαλόδεσμο του θεού του ήλιου που σχετίζεται με τον K'inich Yax K'uk' Mo' στη Rosalila, τότε ο ηγεμόνας 11 μπορεί να ήταν ντυμένος για μια τελετή στην οποία απεικόνιζε τόσο τον θεό του ήλιου όσο και τον ιδρυτή ηγεμόνα. Ορισμένοι μελετητές πιστεύουν ότι πρόκειται για μεταθανάτιο πορτρέτο του ίδιου του K'inich Yax K'uk' Mo'.

Έκθεμα 9: Στήλη 2

Η Στήλη 2, η οποία αφιερώθηκε μόλις 29 χρόνια μετά τη Στήλη Π, παρουσιάζει εκπληκτική ομοιότητα με την προκάτοχό της. Και οι δύο είναι σκαλισμένες με το συντηρητικό χαμηλό ανάγλυφο Eks της εποχής τους, με ιερογλυφικά στις τρεις πλευρές και μια μορφή στην τέταρτη. Αν και η Στήλη 2 είναι μικρότερη και πλατύτερη από τη Στήλη Π, οι δύο είναι στενά συνδεδεμένες ως προς το συμβολισμό. Ο ηγεμόνας που απεικονίζεται στη Στήλη 2 έχει ταυτοποιηθεί ως ο ηγεμόνας 12, K'ahk' Uti' Ha' K'awiil. Όπως και ο ηγεμόνας 11 στη Στήλη P, είναι ντυμένος με τελετουργική ενδυμασία για να γιορτάσει μια σημαντική περίοδο που τελειώνει στον ημερολογιακό κύκλο, σε αυτή την περίπτωση το 9.11.0.0.0.0 ή το 652 μ.Χ. Φαίνεται πιθανό ότι οι ομοιότητες μεταξύ των δύο στηλών ήταν σκόπιμες, τονίζοντας ότι ο ηγεμόνας 12 συγκρίνεται με τον προκάτοχό του στη Στήλη P, με τους δύο να εκτελούν τελετουργίες που τελειώνουν μια περίοδο.

Η περίτεχνη ενδυμασία του ηγεμόνα 12 μας βοηθά να κατανοήσουμε πτυχές της τελετουργίας που μνημονεύεται. Όπως και ο ηγεμόνας 11, απεικονίζεται να κρατά ένα εύκαμπτο, δικέφαλο φίδι. Από τα στόματα του φιδιού βγαίνουν τα κεφάλια θεοτήτων, που αναγνωρίζονται ως η ηλιακή θεότητα ιαγουάρος (επίσης γνωστή ως ο παλιός "κωπηλάτης ιαγουάρος"). Ο ηγεμόνας φοράει σανδάλια και κιλτ και κεφαλόδεσμο από στικτό δέρμα τζάγκουαρ, κατάλληλη τελετουργική ενδυμασία για να επαναφέρει στη ζωή την ηλιακή θεότητα τζάγκουαρ. Φορά επίσης ένα κράνος ιαγουάρου (μια απόκλιση από το κράνος πουλιού του ηγεμόνα 11 στη στήλη P) και δύο μικρότερες μάσκες με χαρακτηριστικά ιαγουάρου, η μία πάνω από το κύριο κράνος και η άλλη κάτω από το πηγούνι του. Οι τετράγωνες ωτοασπίδες, τα προφίλ κεφαλών φιδιών και το πλεκτό ύφασμα είναι άλλα τυπικά χαρακτηριστικά των κεφαλόδεσμων των ηγεμόνων των Μάγια. Η βλάστηση ξεφυτρώνει από την επάνω κεφαλόδεσμο και ένα περίεργο χέρι αναδύεται από ένα πέταλο που μοιάζει με λουλούδι. Αυτά μπορεί να είναι υδρόβια φυτά, επειδή ο ιαγουάρος συνδέεται με υδάτινα βασίλεια.

Η Στήλη 2 απεικονίζει επίσης το περίτεχνο οσφύ και τη ζώνη, τα κρεμαστά γυαλισμένα σέλινα και τα κουδουνάκια από όστρακα που φορούσαν οι ηγεμόνες στις τελετές τους. Αν και διαβρωμένες εδώ, μικρές, νεανικές μάσκες εμφανίζονται στη ζώνη και στο στήθος του ηγεμόνα 12. Στο βάθος, φίδια εκτυλίσσονται από τις ασπίδες των αγκώνων του. Όπως και η Στήλη P, η Στήλη 2 φαίνεται να μετακινήθηκε από την αρχική της θέση αργότερα στην ιστορία του Copan. Επανατοποθετήθηκε πάνω από έναν σταυροειδή θάλαμο σε μια πλατφόρμα με θέα το γήπεδο της μπάλας, και η ημερομηνία της πλατφόρμας είναι αρκετά k'atun μεταγενέστερη από την ημερομηνία αφιέρωσης της στήλης. Αρχικά, τα μέλη της αποστολής του Μουσείου Peabody στα τέλη της δεκαετίας του 1800 βρήκαν τη στήλη σε δύο κομμάτια στο δάπεδο του ballcourt και την τοποθέτησαν εκεί. Αργότερα, η αποστολή Carnegie ανακάλυψε τον σταυροειδή θάλαμο στην εξέδρα και ξαναστήθηκε η στήλη στο σημείο αυτό.

Έκθεμα 15: Στήλη Α

Η Στέλα Α είναι ίσως ο πιο δημοφιλής μονόλιθος στο Copan σήμερα, λόγω της όμορφης, υψηλής ανάγλυφης γλυπτικής της και του γεγονότος ότι είναι ένα από τα λίγα μνημεία με διατηρημένο πρόσωπο. Τα γαλήνια χαρακτηριστικά των Μάγια αποτελούσαν σήμα κατατεθέν των γλυπτών του Κόπαν, ιδίως κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Waxaklajun Ubaah K'awiil, κυβερνήτη 13, από το 695 έως το 738 μ.Χ.. Η ημερομηνία αφιέρωσης της στήλης είναι 9.14.19.8.0, 12 Ajaw 8 Kumk'u, ή 731 μ.Χ. Ο Waxaklajun Ubaah K'awiil έστησε τη Στήλη Α τρεις winals (εξήντα ημέρες) μετά τη Στήλη Η και ακριβώς απέναντι από τη Μεγάλη Πλατεία. Το κείμενο στη Στήλη Α επαναλαμβάνει αχαρακτήριστα ορισμένα γεγονότα που καταγράφονται επίσης στη Στήλη Η. Αυτά αφορούν τη χρήση ιερών λειψάνων για την ανάκληση νεκρών προγόνων από τον άλλο κόσμο. Κάποια στιγμή τον δέκατο ένατο αιώνα, ένας ταξιδιώτης στο Copan χάραξε το όνομα "J. Higgins" στο πλαίσιο που πλαισιώνει τα γλυφήματα στην πίσω πλευρά. Παρά την προσπάθεια αυτού του ατόμου να απαθανατιστεί, κανείς σήμερα δεν έχει την παραμικρή ιδέα για το ποιος ήταν ο γκραφιτάς. Η Στήλη Α ανεγέρθηκε πάνω από έναν σταυροειδή θάλαμο στα βόρεια της Δομής 4 στη Μεγάλη Πλατεία. Ο Strømsvik, ο οποίος ανέσκαψε τον θάλαμο, διαπίστωσε ότι περιείχε θραύσματα κεραμικής, σταλακτίτες και λίθινες νιφάδες. Το ιερογλυφικό κείμενο στη στήλη αναφέρει ότι η αφιέρωση έγινε στη Μεγάλη Πλατεία. Ο βωμός μπροστά από τη στήλη Α ήταν επίσης τοποθετημένος στον κεντρικό άξονα της Δομής 4, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία του βωμού και των προσφορών του ως επίκεντρο της τελετής αφιέρωσης, υπό το βλέμμα του ίδιου του ηγεμόνα, σκαλισμένου σε πέτρα για την αιωνιότητα.

Είναι γενικά αποδεκτό ότι η μορφή που είναι σκαλισμένη στην πρόσοψη της Στέλας Α είναι ο Waxaklajun Ubaah K'awiil. Το όνομά του αναφέρεται στο κείμενο του μνημείου, ακολουθούμενο από το εμβληματικό σύμβολο για το Copan, με το χαρακτηριστικό κεφάλι νυχτερίδας. τα εμβληματικά γλυφικά που προσδιορίζουν τρία άλλα βασίλεια, το Tikal, το Palenque και το Calakmul, εμφανίζονται στη νότια πλευρά του μνημείου (66). Αυτά τα τρία, μαζί με το Copan, πιστεύεται ότι ήταν οι τέσσερις πρωτεύουσες του κόσμου των Μάγια των πεδινών περιοχών εκείνη την εποχή. Κάθε εμβληματική γλυφή συνδυάζεται με μία από τις τέσσερις κατευθυντικές γλυφές - εκείνες για το βορρά (xaman), το νότο (nojool), την ανατολή (lak'in) και τη δύση (chik'in) - τονίζοντας την τετραπλευρικότητα της κοσμοθεωρίας των Μάγια. Νέες ερμηνείες υποδηλώνουν ότι τα εμβληματικά γλυφικά μπορεί να αναφέρονται σε άρχοντες ή ευγενείς από τις πόλεις αυτές που ήταν επισκέπτες στο Copan.