Γονιμότητα και Κοσμολογία

Οι έννοιες αυτές είναι ακόμα ορατές στις πνευματικές πρακτικές των σύγχρονων Μάγια, οι οποίοι συνεχίζουν να ακολουθούν τις παραδόσεις που είδαν οι Ισπανοί τον δέκατο έκτο αιώνα και οι οποίες είχαν καταγραφεί νωρίτερα από καλλιτέχνες των Μάγια σε επιγραφές και πίνακες ζωγραφικής. Μέσω συμφωνιών με θεότητες και προγόνους, οι ηγεμόνες είχαν θεϊκή εξουσία να φέρνουν γεωργική γονιμότητα στο λαό τους και να μεσολαβούν με υπερφυσικές δυνάμεις για λογαριασμό τους. Πολλά σημαντικά κτίρια και τελετουργικές κρύπτες αναπαρήγαγαν ένα σύμπαν τεσσάρων τμημάτων με ένα κεντρικό σημείο από το οποίο προέκυπτε η ζωή. Μέσω δημόσιων και ιδιωτικών πράξεων, οι ηγεμόνες τοποθετούσαν συμβολικά τον εαυτό τους σε αυτό το κεντρικό σημείο για να επιβεβαιώσουν τον ρόλο τους στην αναδημιουργία και τη διατήρηση των κοσμικών δυνάμεων.

Τα εκθέματα 34 και 36-41 στο Μουσείο Γλυπτικής Copan εκθέτουν γλυπτά που αποτελούν παράδειγμα του άφθονου συμβολισμού της γονιμότητας και της κοσμολογίας που οι αρχαίοι Μάγια του Copan θεωρούσαν σημαντικούς (το έκθεμα 35 δεν είχε ακόμη εγκατασταθεί κατά τη στιγμή που γράφονταν αυτές οι γραμμές). Δύο εκθέματα προέρχονται από το γήπεδο μπάλας του Copan, το οποίο ήταν μια τελετουργική αναπαράσταση του μύθου της δημιουργίας των Μάγια για να αναγεννηθεί ο ήλιος και η καλλιέργεια του καλαμποκιού. Το ballcourt δεν αποτελούσε μέρος της ίδιας της Ακρόπολης, αλλά συνδεόταν με τις τελετουργίες που γίνονταν εκεί και στη Μεγάλη Πλατεία. Είναι η επιτομή του τρόπου με τον οποίο η δημόσια τέχνη και η αρχιτεκτονική των Μάγια όριζαν ιερούς χώρους στους οποίους τελούνταν τελετουργίες. Το έκθεμα 34 είναι η ανακατασκευασμένη πρόσοψη του Ballcourt III, της τελευταίας από τις τρεις φάσεις κατασκευής ballcourt στο Copan, και το έκθεμα 36 είναι ένα αντίγραφο ενός γιγάντιου πουλιού σκαλισμένου σε στόκο από τα προηγούμενα Ballcourts I και II. Τα γλυπτά που κάποτε διακοσμούσαν τον ναό 11 (εκθέματα 37 και 38) δίνουν έμφαση στον συμβολισμό του νερού και στα αστρονομικά φαινόμενα. Τέλος, ο ναός στην κορυφή της Δομής 22 (Εκθέματα 39-41) ενσάρκωνε το ιερό βουνό όπου πρωτοβλαστήθηκε ο αραβόσιτος και περιείχε σύμβολα της ιστορίας της δημιουργίας των Μάγια.

Τεκμήριο 34: Πρόσοψη Ballcourt III

Το ballcourt του Copan είναι διάσημο για την κομψή του μορφή και τις καμάρες του, αλλά είναι επίσης μοναδικό επειδή οι δύο παράλληλες κατασκευές του, οι Δομές 9 και 10, ήταν πλούσια διακοσμημένες με κοσμικές εικόνες. Με την απεικόνιση υπερφυσικών μακό και τα συνοδευτικά αρχιτεκτονικά γλυπτά, απεικόνιζε τον κοσμολογικό συμβολισμό που ενυπάρχει στο παιχνίδι με τρόπο που δεν το έκανε κανένα άλλο γνωστό γήπεδο μπάλας στη Μεσοαμερική. Τα πουλιά που κατέβαιναν λειτουργούσαν ως αγγελιοφόροι από τον υπερφυσικό κόσμο καθώς κάθονταν στις προσόψεις, οι οποίες οραματίζονταν ως τα σπίτια τους.

Ο εξωραϊσμός του γηπέδου μπάλας του Copan σηματοδοτεί τη σημασία που είχε το παιχνίδι και οι σχετικές τελετουργίες για τον Waxaklajun Ubaah K'awiil, κυβερνήτη 13, ο οποίος ανέθεσε το γήπεδο μπάλας στην τελική του μορφή. Πιθανώς ήταν και ο ίδιος παίκτης της μπάλας, και ορισμένοι μελετητές έχουν μάλιστα υποθέσει ότι η σύλληψη και η θυσία του στην Quirigua ήταν αποτέλεσμα της απώλειας ενός παιχνιδιού με μπάλα.

Το ίδιο το παιχνίδι έχει ερμηνευτεί ως μια τελετουργική αναπαράσταση της μάχης του ήλιου για επιβίωση και αναγέννηση στα καθημερινά και ετήσια ταξίδια του στους ουρανούς και στον κάτω κόσμο. Μια επιτυχής αναπαράσταση συνέβαλε στην εξασφάλιση της γονιμότητας και της επιβίωσης της ανθρωπότητας και της ζωής στη γη. Στο γήπεδο του Copan, ο παπαγάλος ήταν ένας αγγελιοφόρος που αντιπροσώπευε τον ήλιο και τη σύνδεσή του με τη ζωτική καλλιέργεια αραβοσίτου στον ετήσιο γεωργικό κύκλο.

Η εικονογραφία του παιχνιδιού με μπάλα από πολλές πηγές μας πληροφορεί ότι οι ανθρωποθυσίες συνδέονταν με το παιχνίδι με μπάλα. Σε ορισμένες αρχαιολογικές τοποθεσίες των Μάγια, όπως η Yaxchilan, το θύμα της θυσίας απεικονίζεται τυλιγμένο σε μπάλα και πεταμένο σε ένα βαθμιδωτό γήπεδο ψευδομπαλας προς έναν αμυνόμενο παίκτη, συνήθως έναν ηγεμόνα. Οι θυσίες αποτελούσαν μέρος της τελετουργίας που θεωρούνταν απαραίτητη για την προώθηση της γεωργικής γονιμότητας και την εξασφάλιση της ανάστασης του ήλιου και του σχεδίου του αραβόσιτου$1. $2αυτός ο συμβολισμός αντανακλά την ανησυχία για τους γεωργικούς και ηλιακούς κύκλους που εκφράζεται επίσης στη Δομή 16, με την έμφαση στον Tlaloc και στον K'inich Yax K'uk' Mo' ως ήλιο (εκθέματα 1 και 4-7).

Σε ολόκληρη τη Μεσοαμερική, το λαμπερό φτέρωμα του παπαγάλου, που θεωρούνταν ως κοστούμι του ήλιου, σε συνδυασμό με τη δύναμή του να πετάει, τον καθιστούσε λογικό υποκατάστατο του ήλιου. στο Popol Vuh, ο υπερφυσικός παπαγάλος Vucub Caquix (Επτά παπαγάλοι) απεικονίζεται ως υποκριτής του ήλιου.Η Barbara Tedlock και ο Dennis Tedlock αναφέρουν ότι μεταξύ των K'iche Maya, ο Vucub Caquix λέγεται ότι είναι ο αστερισμός που γνωρίζουμε ως Μεγάλη Άρκτος. σκοτώνεται τελικά από τα Hero Twins, αλλά όχι πριν ξεριζώσει το χέρι του Hunahpu, ενός από τα δίδυμα. ο επίσκοπος Diego de Landa ανέφερε τον δέκατο έκτο αιώνα ότι το όνομα μιας εξέχουσας θεότητας των Yucatec Maya, του K'inich K'ak' Mo', σήμαινε "Sun-face Fire Macaw". Σύμφωνα με τον Landa, ένας ναός στην πόλη Izamal ήταν αφιερωμένος στον K'inich K'ak' Mo', και εξακολουθεί να αποκαλείται με αυτό το όνομα μέχρι σήμερα.Οι κώδικες των Μάγια απεικονίζουν παπαγάλους που φέρουν δάδες, ένα πιθανό σύμβολο για την ξηρασία που προκαλείται από τον ήλιο.

Ο συμβολισμός του αριθμού που περιστρέφεται γύρω από τη γονιμότητα είναι επίσης εμφανής στις κατασκευές που συνθέτουν το γήπεδο της μπάλας. Οι παπαγάλοι που δεσπόζουν στις προσόψεις τους επαναλαμβάνονται οκτώ φορές σε κάθε δομή, για να αντιπροσωπεύουν τις καρδιακές και διακαρδιακές κατευθύνσεις σε κάθε κτίριο. Ο αριθμός οκτώ συνδέεται με τη θεότητα του καλαμποκιού στην πίστη των Μάγια, και ο διαιρέτης του τέσσερα συνδέεται με τον ήλιο και το τετράπλευρο milpa, ή γεωργικό πεδίο. Οι εικόνες ενισχύουν την ερμηνεία ότι ο γεωργικός κύκλος και το ταξίδι του ήλιου έδιναν νόημα στο παιχνίδι που παιζόταν στο γήπεδο.

Στο γήπεδο της μπάλας ξεκίνησε το 1985 το πρόγραμμα Copan Mosaics Project τις προσπάθειές του να ανακατασκευάσει τα πεσμένα γλυπτά στην κύρια ομάδα του Copan. Κομμάτια των γλυπτών του ballcourt ήταν διασκορπισμένα σε πέντε επιφανειακούς σωρούς (139).Μετά από αρκετά χρόνια ανάλυσης μοτίβων στο χώρο, μια υποθετική αναπαράσταση ενός ψηφιδωτού ιπτάμενου παπαγάλου αποκαταστάθηκε προσωρινά δοκιμαστικά στη δυτική πρόσοψη της Δομής 10, του ανατολικότερου από τα δύο κτίρια του ballcourt (140). Αργότερα, η IHAH το αντικατέστησε με ένα εκμαγείο, το οποίο παραμένει εκεί για να το βλέπουν οι επισκέπτες. Τα πρωτότυπα γλυπτά μεταφέρθηκαν σε αποθήκη στο Centro Regional de Investigaciones Arqueológicas (CRIA) έως ότου τέσσερις από τις καλύτερα συναρμολογημένες ομάδες μπορέσουν να ανακατασκευαστούν στο μουσείο.

Τη δεκαετία του 1940, η Tatiana Proskouriakoff ζωγράφισε μια αναπαράσταση του γηπέδου μπάλας του Copan, όπου οκτώ παπαγάλοι κοσμούσαν το ανώτερο ταμπλό καθενός από τα δύο κτίρια που πλαισίωναν το δρομάκι που έπαιζε (βλ. 137). Καθώς εργαστήκαμε για την ανακατασκευή των πραγματικών γλυπτών, διαπιστώσαμε ότι είχε δίκιο σχετικά με τον αριθμό των πτηνών, αλλά νέες πληροφορίες μας οδήγησαν να αλλάξουμε την υποθετική τοποθέτηση των παπαγάλων. Ενώ η Proskouriakoff απεικόνιζε όλα τα macaws στα μετωπικά επίπεδα των προσόψεων, ανακαλύψαμε ότι τέσσερα από τα οκτώ πουλιά σε κάθε κτίριο βρίσκονταν αρχικά στις γωνίες του. Το διαπιστώσαμε αυτό από τα σφηνοειδή τενόντια στα κολάρα των πτηνών. Όταν τα σφηνοειδή κόντρανα τοποθετούνταν μεταξύ τους στην πίσω πλευρά, τα σφηνοειδή κόντρανα προκαλούσαν στις μπροστινές σκαλιστές επιφάνειες να σχηματίζουν στρογγυλεμένες γωνίες αντί για γωνίες 90 μοιρών (141). Η προτεινόμενη σύνθεσή μας, που παρουσιάζεται στο έκθεμα 34, έχει τεντωμένα φτερά που πλαισιώνουν ένα κολάρο από νεφρίτη με χάντρες κάτω από το αλάνθαστο κεφάλι του παπαγάλου. Τόσο τα φτερά όσο και η όρθια ουρά υποδηλώνουν ότι το πτηνό πετάει αλλά βρίσκεται στη διαδικασία αποβίβασης στο κτίριο (142).

Οι φτερούγες των μακάο της μπάλας αποτελούνται από στυλιζαρισμένα κεφάλια φιδιών με μικρά φτερά που εκφύονται από τις κορυφές, σχηματίζοντας μια παραλλαγή του κοινού μοτίβου "φίδι-φτερό" των Μάγια. Τα πτηνά με τέτοια φτερά αναγνωρίζονται ως θεϊκά όντα που έχουν είτε ουράνιους είτε υποκόσμιους συσχετισμούς. Το μοντέλο για τα γλυπτά του κόπαν ήταν ο βασιλικός κόπανος (Ara macao), ένα πτηνό που κάποτε ήταν κοινό στα υποτροπικά δάση της περιοχής. Παρόλο που τα macaws δεν ζουν πλέον στην άγρια φύση γύρω από το Copan, σήμερα οι επισκέπτες μπορούν να δουν προστατευόμενα πτηνά στην είσοδο των ερειπίων. Στα γλυπτά της μπάλας, ένα μοτίβο από ανυψωμένα σχήματα χάντρας περιβάλλει τα μάτια των παπαγάλων, αναπαριστώντας το λευκό, ρυτιδωμένο δέρμα γύρω από το μάτι ενός πραγματικού παπαγάλου.

Διάφορα άλλα μοτίβα που ανακατασκευάστηκαν στην πρόσοψη του ballcourt συνδέουν την παρωδία του ήλιου με το καλαμπόκι και με το νυχτερινό ταξίδι του ήλιου στον κάτω κόσμο. Βρήκαμε στοιχεία από διαμορφώσεις καλαμποκιού, τα οποία κατά την ανακατασκευή τοποθετήθηκαν κατά μήκος του ανώτερου καλούπιου μεταξύ των πτηνών (143). Ένα άλλο στοιχείο που μοιάζει με καλαμπόκι φαίνεται να αποτελεί μέρος της ουράς των παπαγάλων (144), μαζί με ένα σύμβολο ak'bal (145), ένα σύμβολο που σχετίζεται με το σκοτάδι, τις σπηλιές και το εσωτερικό της γης. Το φυτό καλαμποκιού που φυτρώνει από αυτό το σύμβολο ak'bal μπορεί να παραπέμπει στην αναγέννηση του καλαμποκιού από το εσωτερικό της γης. Ήταν φυσικό να συνδυάσουμε αυτά τα μοτίβα με τα macaws επειδή και αυτά εμφανίζονταν σε ομάδες των δεκαέξι.

Ένα σύμβολο που χάραξαν οι γλύπτες κατά μήκος του γείσου του γηπέδου μπάλας ήταν ο σταυρός k'an, ο οποίος συναντάται συχνά σε άλλες τοποθεσίες των Μάγια σε ζώνες που απεικονίζουν ιερό υγρό. Ένα παράδειγμα μπορεί να δει κανείς στο ιερό του ναού του φυλλοφόρου σταυρού στο Palenque (146). Ο σταυρός k'an φαίνεται να αντιπροσωπεύει την πολύτιμη ουσία του κίτρινου πυρήνα αραβοσίτου, καθώς δημιουργήθηκε σε μια σπηλιά του βουνού από μια υπόγεια λίμνη νερού. Από εκεί ανέβηκε στην επιφάνεια της γης, βλαστάνοντας ως φυτό καλαμποκιού. Τα σχέδια φύλλων αραβοσίτου που χωρίζονται κατά μήκος του γείσου εναλλάσσονται με τους σταυρούς k'an. Τα ανακατασκευάσαμε ακριβώς κάτω από τα κάθετα στολίδια οροφής ajaw (147). Μου αρέσει να ερμηνεύω αυτά τα χιουμοριστικά πρόσωπα, με τα ανοιχτά ("φωνάζοντα") στόματα, ως τις ψυχές των εκκολαπτόμενων σπόρων αραβοσίτου, οι ώριμοι κόκκοι των οποίων αλέθονταν σε ζύμη από τις θεότητες των Μάγια για να σχηματίσουν τους ανθρώπους. Μπορεί να αναπαριστούν οπτικά τον ήχο των μηνυμάτων που μετέφεραν οι θεότητες των πτηνών. Τα στολίδια στέγης σε όλο το Copan τείνουν να παρέχουν ενδείξεις για τις υπερφυσικές ουσίες που ενσωματώνονται στις δομές, στην προκειμένη περίπτωση τις ιερές σχέσεις μεταξύ του ήλιου, της γης, του αραβοσίτου και των ανθρώπων.

Έκθεμα 36: Αντίγραφο πουλιού από στόκο από τα Ballcourts I και II

Παλαιότερες εκδοχές του Ballcourt του Copan ήταν γνωστές από την εποχή των ανασκαφών Carnegie, αλλά μόλις στα τέλη της δεκαετίας του 1980 ανακαλύφθηκαν τα σχέδια των προσόψεων αυτών των εκδοχών από το Proyecto Arqueológico Acrópolis Copán (PAAC). Η πρώτη δομή, Ballcourt I, βρισκόταν αρχικά κάπως νότια της τελικής θέσης της αυλής περίπου 300 χρόνια πριν η δομή 26 και η Ιερογλυφική Σκάλα πάρουν την τελική τους μορφή. Όταν ο Rudy Larios επισκεύαζε την πρώτη ταράτσα της Δομής 26, οι χτίστες ανακάλυψαν θραύσματα από σχέδια στόκου κάτω από την ταράτσα. Οι εργασίες αποκατάστασης σταμάτησαν και οι ανασκαφείς της PAAC αποκάλυψαν το συναρπαστικό εύρημα: ένα μερικώς διατηρημένο γλυπτό από στόκο macaw από το προηγούμενο ballcourt (148). Το πουλί είχε διαμορφωθεί απευθείας πάνω στην υποκατασκευή του γηπέδου, αντί να είναι σκαλισμένο στην πρόσοψη του κτιρίου όπως στο τελικό γήπεδο, και κάποτε ήταν βαμμένο με ένα ζωηρό κόκκινο χρώμα (149) .Οι ανακαινίσεις το διατήρησαν ενεργό στοιχείο της πρόσοψης καθ' όλη τη διάρκεια της φάσης Ballcourt II. Τελικά καλύφθηκε από την πέτρινη πρόσοψη του Ballcourt III.

Με την πάροδο του χρόνου, η θέση ενός άλλου πουλιού από στόκο στις Ballcourts I και II ανακαλύφθηκε κατά τη διάρκεια των συνεχιζόμενων ανασκαφών σε σήραγγες. Λίγα από το σώμα του πουλιού διατηρήθηκαν, αλλά είχε ένα άθικτο κεφάλι. Μαζί τα πουλιά παρείχαν αρκετές πληροφορίες που μας επέτρεψαν να κάνουμε μια σύνθετη αναπαράσταση ολόκληρου του σχεδίου για να το εκθέσουμε στο μουσείο. Σχεδίασα το σχέδιο και ο Marcelino Valdés, ο Jacinto Ramírez και οι βοηθοί τους το αναπαρήγαγαν με τον ίδιο τρόπο που αναπαρήγαγαν τη Rosalila (150). Το αρχικό σχέδιο από στόκο επανατοποθετήθηκε λόγω της εξαιρετικής ευθραυστότητάς του.

Εκθέματα 37 & 38: Γλυπτά από το ναό 11

Ο Ναός 11 δεσπόζει στη δημόσια πλατεία της Κύριας Ομάδας στο Copan, δεσπόζοντας στο νότιο άκρο του στην κορυφή της τεχνητής μάζας της Ακρόπολης. Χτισμένος από τον Yax Pasaj Chan Yopaat, τον τελευταίο ηγεμόνα της βασιλικής δυναστείας του Copan, ο ναός ήταν ένα μεγαλεπήβολο οικοδομικό σχέδιο και ένα ταιριαστό πολιτικό μήνυμα που σχεδιάστηκε για να συγκεντρώσει υποστήριξη για μια δυναστεία της οποίας το τέλος πλησίαζε. Από τις πόρτες του ναού, οι επισκέπτες βρίσκουν σήμερα την καλύτερη θέα της Μεγάλης Πλατείας και των γύρω λόφων (151). Ένα δροσιστικό αεράκι φαίνεται πάντα να φυσάει στην κορυφή, όσο αποπνικτική και αν είναι η μέρα, και η φαντασία του ανθρώπου αρχίζει εύκολα να δημιουργεί σκηνές από το αρχαίο παρελθόν στις πλατείες που εκτείνονται από κάτω. Στην κορυφή, δύο ογκώδη δέντρα ceiba στεφανώνουν το ανατολικό και το δυτικό άκρο του ερειπωμένου ναού. Οι ρίζες τους έχουν μετατοπίσει τοίχους και γλυπτά με την πάροδο των χρόνων, αλλά τώρα βοηθούν πραγματικά να συγκρατηθεί το οικοδόμημα (152).Έχουν γίνει τόσο μέρος της ερειπωμένης πόλης όσο και κάθε πέτρινο μνημείο.

Εικόνες δύο γιγάντιων pawahtun έχουν πέσει από την πανύψηλη πρόσοψη του ναού 11. Τέσσερις pawahtun και τέσσερις bacab πίστευαν ότι σκύβουν στις γωνίες του κόσμου, στηρίζοντας τη γη και τον ουρανό, αντίστοιχα. Αυτά είναι τα γενικά ονόματα των Μάγια της Γιουκατάκα για αυτές τις θεότητες. Οι κεφαλόδεσμοί τους με νούφαρα γιόρταζαν τη συμμαχία του Yax Pasaj Chan Yopaat με τις δυνάμεις της φύσης και του σύμπαντος των Μάγια. Οι καλύψεις με νούφαρα φαίνονται επίσης στα είδωλα του ηγεμόνα στη Στήλη Ν, η οποία εξακολουθεί να βρίσκεται στη βάση της σκάλας του Ναού 11 (βλ. 60). Αυτή η κόμμωση φαίνεται ότι έφθασε στο απόγειο της δημοτικότητάς της κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Yax Pasaj Chan Yopaat, και βρέθηκε σε όλη την περιοχή των Μάγια κατά την Ύστερη Κλασική περίοδο. Πιστεύω ότι ως μέρος της βασιλικής ενδυμασίας, χαρακτήριζε τον κάτοχό της ως ισχυρό διαχειριστή του νερού, κάποιον που εκτελούσε πολιτικά και τελετουργικά καθήκοντα που σχετίζονταν με το νερό. Ο προστάτης των διαχειριστών νερού ήταν ο Θεός N, που αντιπροσώπευε τον γραφικό ρόλο του pawahtun. Οι εκτεταμένες δεξαμενές και τα συστήματα αποχέτευσης στο Copan και σε άλλες πόλεις των Μάγια ήταν τεχνικά επιτεύγματα που ξεκίνησαν με τις πρώτες διατάξεις των πόλεων. Μέχρι την Ύστερη Κλασική περίοδο (600-900 μ.Χ.), η αύξηση του πληθυσμού ανάγκασε τους μηχανικούς των Μάγια να γίνουν όλο και πιο επιδέξιοι στη διαχείριση των υδάτινων πόρων για τις πόλεις τους. Σε μια εποχή που η διαχείριση των πόρων ήταν ζωτικής σημασίας για την ευημερία του αναπτυσσόμενου πληθυσμού, ο ηγεμόνας στη Στήλη Ν ήταν κατάλληλα ντυμένος ως Θεός Ν για να συσχετίσει τον εαυτό του με τη γονιμότητα, τα ιερά νερά της δημιουργίας και τον έλεγχο του νερού.

Το παλιό κεφάλι bacab ή pawahtun που εκτίθεται στο έκθεμα 37, σήμα κατατεθέν του Copan γνωστό από τις πρώτες αποστολές, κοσμούσε την εξέδρα στη βορειοανατολική πλευρά του ναού 11, με θέα προς τα ανατολικά, μέχρι να μεταφερθεί στο μουσείο (153). Ένα αντίγραφο παίρνει τώρα τη θέση του στο χώρο, διότι η απουσία του κεφαλιού, το οποίο είναι τόσο οικείο όσο και τα δέντρα ceiba, θα δημιουργούσε ένα παράξενο κενό. Ένα δίδυμο κεφάλι, πολύ πιο ταλαιπωρημένο από την πτώση του από το ναό, βρίσκεται στη βορειοδυτική βάση της σκάλας. Και τα δύο κεφάλια ήταν στολισμένα με δεμένες κεφαλές από νούφαρα, οι οποίες παρουσιάζονται με χτενισμένες άκρες και σταυρωτή διαγράμμιση στο εσωτερικό που αντιπροσωπεύει το μαξιλαράκι του νούφαρου. Το στέλεχος του τυλίγεται γύρω από το κεφάλι του χρήστη, κρατώντας το μαξιλάρι στη θέση του με έναν κόμπο μπροστά. Συνήθως απεικονίζεται ένα ψάρι να τσιμπολογάει την άκρη του λουλουδιού, αλλά εδώ φαίνεται μια ουλή όπου ένα ψάρι έχει σπάσει και έχει χαθεί.

Τα κεφάλια του Temple 11 bacab ήταν τμήματα δύο τεράστιων μορφών που κάποτε στήριζαν έναν τεράστιο κροκόδειλο, το σώμα του οποίου εκτεινόταν στη βόρεια πρόσοψη. Στην κάτω πλευρά της βόρειας πλευράς του ναού, ένα από τα τεράστια χέρια τους είναι ενσωματωμένο ανάμεσα στους όγκους του πεσμένου τοίχου. Η Proskouriakoff, στις επιτόπιες σημειώσεις της το 1938, ήταν η πρώτη που αναγνώρισε ότι τα τεράστια λαξευμένα νύχια και οι όγκοι με τα χάντρες από λέπια μέσα στο συνονθύλευμα συνέθεταν το σώμα ενός κολοσσιαίου σαυρικού πλάσματος. (Ένα πιθανό κεφάλι του πλάσματος βρίσκεται στη Δυτική Αυλή, αν και μοιάζει περισσότερο με φίδι παρά με κροκόδειλο). Είναι γνωστό ότι οι Μάγια παρομοίαζαν την επιφάνεια της γης με την πλάτη ενός κροκόδειλου, τον οποίο στήριζαν τέσσερα ισχυρά pawahtun σε κάθε ένα από τα οριζόντια σημεία. Στις μέρες της μεγαλοπρέπειας του Copan, αυτά τα δύο γιγαντιαία pawahtun ήταν ορατά από μεγάλες αποστάσεις και στήριζαν τον κροκόδειλο της γης στην κορυφή του ναού 11.

Στη διαρρύθμισή του, ο Ναός 11 έχει τη μορφή ασύμμετρου σταυρού με τέσσερις πόρτες, μία που ανοίγει σε κάθε μια από τις καρδιακές κατευθύνσεις. Οι πόρτες πλαισιώνονταν κάθετα από οκτώ ψηλά ιερογλυφικά ψηφιδωτά που βρίσκονταν σε ζευγάρια αντικριστά μεταξύ τους. Η τεχνοτροπία σκαλίσματος στα πλαίσια είναι ρηχή και τα μεγαλύτερα από το μέσο όρο γλυφικά συχνά καλύπτουν τις επιφάνειες πολλών τεμαχίων. Ο πίνακας που εκτίθεται ως έκθεμα 38 στο Μουσείο Γλυπτικής Copan διασώθηκε από τις αγκαθωτές ρίζες ceiba που καταπλάκωναν την ανατολική πόρτα (154, 155). Στα τέλη της δεκαετίας του 1930, ο απέναντι πίνακας μεταφέρθηκε στο Περιφερειακό Αρχαιολογικό Μουσείο του Copan λόγω παρόμοιων ανησυχιών για τη διατήρησή του. Στο χώρο αυτό, το Ίδρυμα Carnegie αποκατέστησε σχεδόν πλήρως όλα τα πάνελ εκτός από τα δύο ανατολικά. Οι επιγραφολόγοι Berthold Reise, Linda Schele και David Stuart, που εργάστηκαν ανεξάρτητα κατά τη διάρκεια των ετών για τις υπόλοιπες επιγραφές, αντικατέστησαν όσο το δυνατόν περισσότερα από τα εκκρεμή τεμάχια στις αρχικές θέσεις των πινάκων.

Τα κείμενα της θύρας περιέχουν αστρονομικά δεδομένα, συμπεριλαμβανομένου του χρονισμού του κύκλου της Αφροδίτης, ή της μέτρησης των 819 ημερών, σε σχέση με τις τελετουργίες αφιέρωσης και φωτιάς που πραγματοποίησε ο Yax Pasaj Chan Yopaat για τον ναό. Ο Schele αποκρυπτογράφησε επίσης αρχεία σχετικά με την ημερομηνία ανάληψης της εξουσίας από τον Yax Pasaj Chan Yopaat, δύο εμφανίσεις της Αφροδίτης ως βραδινό αστέρι, μια ηλιακή έκλειψη το 771 μ.Χ. Ένα ασυνήθιστο χαρακτηριστικό για οποιαδήποτε τοποθεσία των Μάγια είναι ότι ο πίνακας γλυφών στα δεξιά σε κάθε ζεύγος είναι σκαλισμένος κατοπτρικά σε σχέση με αυτόν στα αριστερά και διαβάζεται "ανάποδα", από δεξιά προς τα αριστερά. Αυτό συμβαίνει με τον πίνακα που εκτίθεται στο μουσείο γλυπτικής.

Ο Alfred Maudslay ήταν ο πρώτος που ανέσκαψε το εσωτερικό του Ναού 11, τον δέκατο ένατο αιώνα. Καθάρισε τους τέσσερις διαδρόμους του και βρήκε μια σκάλα που οδηγούσε σε έναν πιθανότατα δεύτερο όροφο. Ένας εσωτερικός θάλαμος, οι πόρτες του οποίου ήταν προσβάσιμες από τους βόρειους και νότιους διαδρόμους και πλαισιώνονταν από στυλιζαρισμένα φίδια με ανοιχτό στόμα, περιείχε ένα βαθύ φρεάτιο. Ένα οστό με το όνομα και την εικόνα του Yax Pasaj Chan Yopaat σκαλισμένα πάνω του ήταν ένα από τα πολλά αντικείμενα που συλλέχθηκαν από αυτό το χαρακτηριστικό- εκτίθεται στο Περιφερειακό Αρχαιολογικό Μουσείο Copan. Τα κεφάλια των φιδιών της πόρτας σχηματίζουν ένα στόμιο του κάτω κόσμου, μια πύλη προς το βασίλειο των προγόνων. Αυτά είναι κοινά χαρακτηριστικά στην αρχιτεκτονική του Copan, που παρατηρούνται επίσης στην εσωτερική κόγχη του ναού 16 και στο κάτω μητρώο της δομής 9N-82. Ενώ το γλυπτό στην εξωτερική πρόσοψη του Ναού 11 τονίζει τον ρόλο του 16ου ηγεμόνα στη γονιμότητα και τη συντήρηση της πολιτείας, το εσωτερικό γλυπτό τον τοποθετεί στο ευρύτερο κοσμολογικό πεδίο.

Εκθέματα 39-41: Ο ναός στη δομή 22

Το 1886, όταν ο Maudslay ανέσκαψε για πρώτη φορά τον ναό στην κορυφή της πυραμίδας που αριθμούσε ως Δομή 22, ορισμένα από τα αγάλματά του ήταν ακόμη στη θέση τους, όπως και η όμορφη γλυπτή πόρτα του (156). Αλλά η αποκατάσταση δεν ήταν μέρος του προγράμματός του, και μετά την αναχώρησή του, τμήματα του νεοαποκαλυφθέντος κτιρίου έδωσαν τη θέση τους στα στοιχεία της φύσης και κατέρρευσαν ακόμη περισσότερο. Λίγα χρόνια αργότερα, τα μέλη της αποστολής του Peabody στοιβάξανε το πεσμένο γλυπτό στις σκάλες των γύρω πλατφορμών, καθώς καθάριζαν περισσότερο από την Δομή 22. Και πάλι, δεν πραγματοποιήθηκε καμία αποκατάσταση. Όταν έφτασε η αποστολή Carnegie το 1936, οι αρχαιολόγοι της ανακάλυψαν ότι η πόρτα της δομής είχε καταρρεύσει και το δωμάτιο έπρεπε να ανασκαφεί εκ νέου πριν αρχίσει η αποκατάσταση. Η αποκατάσταση της Δομής 22, την οποία οι επισκέπτες μπορούν να δουν σήμερα, επιβλέφθηκε από τον Aubrey Trik στο πλαίσιο του προγράμματος του ιδρύματος Carnegie (157).

Ο ναός στην κορυφή της Δομής 22 αναφέρεται συχνά ως "Ναός του Διαλογισμού", όνομα που δόθηκε από τον ποιητή Carlos Izaguirre από την Ονδούρα, ο οποίος εμπνεύστηκε από την εξαιρετική εσωτερική γλυπτή πόρτα του και την υπερυψωμένη θέση του στο βόρειο άκρο της Ανατολικής Αυλής. Άλλοι μελετητές τον έχουν περιγράψει ως ναό αφιερωμένο στην Αφροδίτη και τον αραβόσιτο. Σήμερα, πιστεύεται ότι έχει σχεδιαστεί ως το αρχέγονο Yax Hal Witznal, που σημαίνει "Πρώτο Αληθινό Βουνό της Δημιουργίας" ή γενικότερα ως "Βουνό της Διατροφής". Η εσωτερική του πόρτα πιστεύεται ότι απεικονίζει τον νυχτερινό ουρανό και μια αναπαράσταση του Γαλαξία μας, η οποία στην προκειμένη περίπτωση είναι σκαλισμένη ως το σώμα του Αστροπελέκι-Caiman με συνειρμούς αφαίμαξης. Τα εικονογραφικά στοιχεία που εμφανίζονται στο ναό, συμπεριλαμβανομένων των τεράτων witz στις γωνίες και της εσωτερικής ουράνιας πόρτας, ταιριάζουν με όλα τα ποικίλα συστατικά του μύθου δημιουργίας των Μάγια. Ο ναός αντιπροσώπευε το ιερό βουνό όπου γεννήθηκε ο αραβόσιτος και η πλατεία της Ανατολικής Αυλής κάτω από αυτόν εξισώθηκε με την αρχέγονη θάλασσα.

Οι μύθοι δημιουργίας των Μάγια διαδραματίζονται συνήθως σε ένα υδάτινο μέρος, μια δροσερή, καθαρή γαλαζοπράσινη (yax) λίμνη που αναφέρεται ως αρχέγονη θάλασσα, στην οποία επέπλεε μια χελώνα που αντιπροσώπευε τη γη. Οι πιο ιεροί κόκκοι αραβοσίτου βρέθηκαν κάτω από τρεις πέτρες σε μια σπηλιά σε ένα ιερό βουνό, μέσα από το οποίο κυλούσαν τα γόνιμα νερά της αρχέγονης θάλασσας. Όταν κεραυνός χτύπησε τις πέτρες, οι σπόροι βλαστήθηκαν και η γη διαχωρίστηκε για να επιτρέψει στο καλαμπόκι να φυτρώσει. Σε πολλές σκαλισμένες και ζωγραφισμένες σκηνές, οι εικόνες του ραγισμένου καπακιού της χελώνας, Yohl ahk, με τον θεό του καλαμποκιού να αναδύεται από αυτό, αναπαριστούν αυτή την ιστορία (158). Η πλάτη της χελώνας απεικονίζεται συχνά να μεταφέρει τρεις πέτρες (159).

Η έρευνα του Simon Martin καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ιδεολογία των Μάγια θεωρούσε τον θάνατο και τη μεταμόρφωση του θεού του καλαμποκιού, που αντιπροσωπεύει τον φυσικό κύκλο του καλαμποκιού, ως κεντρική μεταφορά για τη ζωή και τον θάνατο στη θρησκεία των Μάγια. Ο θυσιαστικός θάνατος του καλαμποκιού κατά την εποχή της συγκομιδής οδηγεί στην ταφή του ως σπόροι στη σπηλιά του βουνού. Μόλις ο κεραυνός k'awiil χτυπήσει το βουνό, διαπεράσει τη σπηλιά και βλαστήσει τον αραβόσιτο, ο αραβόσιτος αναδύεται θριαμβευτής από το ταξίδι μέσα από τη ρωγμή. Όσο βρίσκεται κάτω από το έδαφος, το σώμα του θεού καλαμποκιού γεννά καρποφόρα δέντρα, όπως το κακάο. Αυτή η ένωση του καλαμποκιού και του κακάο υποδηλώνει ότι η κατάποση ποτών από αυτούς τους καρπούς τιμούσε την ανάστασή τους και αντιπροσώπευε τη συνεχή συντήρηση της ανθρωπότητας.

Είναι πιθανό ότι ο ναός στην κορυφή της Δομής 22 κατασκευάστηκε για να παραβλέπει μια αναπαράσταση της αρχέγονης θάλασσας. Η πλατεία κάτω από αυτόν περιβαλλόταν από όλες τις πλευρές από πυραμίδες και σκάλες που οδηγούσαν στις πλατφόρμες πάνω στις οποίες χτίστηκαν οι κατασκευές της Ανατολικής Αυλής. Ένας μερικός διάδρομος στη νότια πλευρά στο επίπεδο της πλατείας εξασφάλιζε την αποχέτευση και την πρόσβαση των πεζών. Μια αποχέτευση με θολωτή κορνίζα οδηγούσε επίσης το νερό προς τα ανατολικά, προς τον ποταμό Copan. Αυτά τα στενά κανάλια θα μπορούσαν εύκολα να έχουν μπλοκαριστεί για να περιοριστεί η ροή του νερού και να δημιουργηθεί μια ρηχή πισίνα στην πλατεία. Όταν η πλατεία επιτρεπόταν να γεμίσει, θα μπορούσε να λειτουργούσε όπως η thirta της Νοτιοανατολικής Ασίας, μια ιερή πισίνα που χρησιμοποιούνταν ως τόπος πλύσης ή τελετουργιών καθαρισμού (160).

Είτε είναι σωστή αυτή η υπόθεση είτε όχι, ο ναός της Δομής 22 βρίθει γλυπτών που συμβολίζουν τον κύκλο του καλαμποκιού, το ιερό βουνό και τη σπηλιά του και τη γονιμότητα της γης. Επειδή η πρόσοψη αυτού του ναού, με τα χιλιάδες γλυπτά μπλοκ, ήταν μία από τις πιο περίτεχνες της Ακρόπολης του Κόπαν, οι τεράστιοι σωροί γλυπτών που συσσωρεύτηκαν γύρω από το κτίριο μετά τις εκκαθαρίσεις των Peabody και Carnegie αποτέλεσαν πρόκληση για τον διαχωρισμό σε ομάδες μοτίβων και την επανασύνθεση. Αλλά μεταξύ των ταξινομημένων μοτίβων έχουμε εντοπίσει θεότητες καλαμποκιού (161, 162), τεράστιες μορφές φύλακα (163), ζωφόρους με πρόσωπα ajaw και σταυρούς k'an με βλάστηση, και μάσκες witz που αναπαριστούν το ιερό βουνό. Οι θεότητες του καλαμποκιού, τοποθετημένες έτσι ώστε να αναδύονται από τις μάσκες witz, είναι μερικά από τα πιο όμορφα και εκφραστικά παραδείγματα της καλλιτεχνικής τέχνης του Copan, η καθεμία με ελαφρώς διαφορετική, εξατομικευμένη όψη. Οι πρώτες ομάδες ανασκαφών εκτιμούσαν τα ωραιότερα παραδείγματα αυτών των θεοτήτων καλαμποκιού, και μερικά από αυτά στάλθηκαν -με άδεια εκείνη την εποχή- σε ιδρύματα όπως το Μουσείο Peabody και το Βρετανικό Μουσείο.

Τα μοτίβα λουλουδιών και βλάστησης στο ναό υποδηλώνουν το υπερφυσικό βασίλειο του ανθισμένου παραδείσου στον άλλο κόσμο. Η εξωτερική πόρτα του κτιρίου ήταν σκαλισμένη ώστε να αναπαριστά το ανοιχτό στόμα του σπηλαιώδους τέρατος, από το οποίο εξέρχονταν η φωνή και τα μηνύματα της θεότητας που ενσάρκωνε ο ναός. Το ανώτερο σκαλοπάτι, που οδηγεί στο στόμα του τέρατος, σχηματίζεται στην πραγματικότητα από τεράστιους πέτρινους κοπτήρες.

Σημαντική συμβολή στην κατανόηση του νοήματος και της λειτουργίας του ναού είχε ο αρχαιοαστρονόμος Anthony Aveni. Πρότεινε ότι το οικοδόμημα χτίστηκε σε ευθυγράμμιση με την πορεία του πλανήτη Αφροδίτη στον ουρανό. Τα μικρά παράθυρα του ναού που έβλεπαν ανατολικά και δυτικά χρησιμοποιούνταν για την παρατήρηση των πρώτων ανατολών του πλανήτη ως βραδινό και πρωινό αστέρι. Οι ιερείς κατέγραφαν αυτές τις πληροφορίες για χρήση στις προβλέψεις των ημερολογιακών κύκλων στα αλμανάκ τους. Οι αστρονομικοί πίνακες που προέβλεπαν τους ευνοϊκούς κύκλους της Αφροδίτης και τη σύζευξή της με την κίνηση του ήλιου αποτελούσαν σημαντικά στοιχεία των κωδίκων των Μάγια, χρησιμεύοντας για το χρονοδιάγραμμα των τελετουργικών εκδηλώσεων και της φύτευσης.

Αν ο Aveni είναι σωστός, τότε ο κοσμολογικός συμβολισμός που εκφράζεται στο ναό, ιδίως στην εσωτερική πόρτα και στον πάγκο του, μπορεί να τοποθετεί το ιερό βουνό της διατροφής και τον ανθισμένο παράδεισο μέσα σε ένα ευρύτερο σύμπαν και να συνδέει την επιτυχία του γεωργικού κύκλου με ουράνια γεγονότα.