Η ιστορία του Μουσείου Γλυπτικής Copan

Οι γλύπτες της πόλης δημιούργησαν μερικά από τα ωραιότερα και πιο ζωντανά κτίρια και ναούς στην περιοχή των Μάγια, εκτός από εντυπωσιακά μονολιθικά αγάλματα (στήλες) και βωμούς. Το μουσείο άνοιξε στις 3 Αυγούστου 1996 και ξεκίνησε ως μια διεθνής συνεργασία για τη διατήρηση των αυθεντικών πέτρινων μνημείων του Copan. Σήμερα προωθεί την πολιτιστική κατανόηση και προωθεί την ταυτότητα των κατοίκων της Ονδούρας με το παρελθόν. Τα ερείπια του Κόπαν ανακηρύχθηκαν μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO το 1980 και σήμερα περισσότεροι από 150.000 εθνικοί και διεθνείς τουρίστες επισκέπτονται την αρχαία πόλη κάθε χρόνο. Εκτός από το Μουσείο Γλυπτικής Copan, η πόλη Copán Ruinas φιλοξενεί το Περιφερειακό Αρχαιολογικό Μουσείο Copan, το οποίο ιδρύθηκε το 1939.

Το Copan είναι δικαίως διάσημο για τις περίπλοκες ανάγλυφες στήλες και τους βωμούς του, οι οποίοι είναι αξεπέραστοι σε οποιαδήποτε άλλη τοποθεσία της Μεσοαμερικής. Όμως τα ελεύθερα μνημεία και τα αρχιτεκτονικά γλυπτά του, σκαλισμένα από μαλακό, πορώδες τοπικό ηφαιστειακό τόφφο, έχουν υποστεί επί αιώνες έκθεση στον ήλιο, τον άνεμο, τη βροχή και τις μεταβολές της θερμοκρασίας, με αποτέλεσμα την απολέπιση, τη διάβρωση και την απώλεια λεπτομερειών ή ολόκληρων τμημάτων της γλυπτικής. Το Μουσείο Γλυπτικής Copan προσφέρει ένα μέσο για τη διατήρηση πολλών από αυτά τα ευάλωτα πέτρινα γλυπτά. Ορισμένες από τις μνημειακές στήλες και τους βωμούς προστατεύονται τώρα και εκτίθενται στο εσωτερικό του μουσείου, μαζί με ζωντανές γλυπτικές προσόψεις που οι αρχαιολόγοι ανέσκαψαν και ανακατασκεύασαν από ανακατεμένους σωρούς πέτρας που έπεσαν από ναούς στα ερείπια. Τα εκθέματα αντιπροσωπεύουν τα πιο γνωστά παραδείγματα κτιριακών προσόψεων και γλυπτικών επιτευγμάτων από το αρχαίο βασίλειο του Copan, τα οποία είναι τώρα διαθέσιμα στο κοινό για πρώτη φορά εδώ και περισσότερα από χίλια χρόνια.

Η αρχιτεκτονική και η γλυπτική της ήταν άρρηκτα συνδεδεμένες με τους αρχαίους Μάγια. Όπως οι ομόλογοί τους σε πολλούς άλλους πρώιμους πολιτισμούς, συμπεριλαμβανομένων εκείνων της Αιγύπτου, της Μεσοποταμίας και της Νοτιοανατολικής Ασίας, οι ηγεμόνες και οι αρχιτέκτονες των Μάγια σχεδίαζαν και κατασκεύαζαν ναούς και τις υποστηρικτικές τους κατασκευές ως μικρόκοσμους της κοσμοθεωρίας τους. Συχνά ενσωμάτωναν ημερολογιακές και αστρονομικές πληροφορίες στις ευθυγραμμίσεις και τις αναλογίες αυτών των σημαντικών κατασκευών. Τα ζωηρά γλυπτά που διακοσμούσαν τους εξωτερικούς τοίχους απεικόνιζαν περαιτέρω τις αντιλήψεις των Μάγια για τον κόσμο και τη θέση τους σε αυτόν. Στις πιο θεϊκές τους πτυχές, οι μεγάλοι ναοί αντιπροσώπευαν ιερά βουνά, κόμβους από τους οποίους οι θεϊκοί ηγεμόνες μπορούσαν να διασχίζουν μονοπάτια προς υπερφυσικά βασίλεια, να επικοινωνούν με τους προγόνους τους και να επηρεάζουν τις δυνάμεις της φύσης. Ορισμένοι ήταν ταφικοί ναοί, προς τιμήν σημαντικών ηγεμόνων και προγόνων. Τα ελεύθερα μνημεία, ή στήλες, ανεγέρθηκαν για να καταγράψουν ιστορικές πληροφορίες σχετικά με τους ηγεμόνες, τονίζοντας παράλληλα την ουράνια σημασία των μνημονευόμενων γεγονότων, όπως οι γεννήσεις, οι προσχωρήσεις, οι ημερολογιακοί κύκλοι, οι γάμοι, οι πολεμικές συγκρούσεις και οι θάνατοι.

Μία από τις ομορφιές του Μουσείου Γλυπτικής Copan είναι ότι πρόκειται για ένα επιτόπιο μουσείο, διατηρώντας τη συντηρούμενη τέχνη όσο το δυνατόν πιο κοντά στο αρχικό της πλαίσιο. Οι επισκέπτες του αρχαιολογικού χώρου του Copan διατηρούν φρέσκες εικόνες των ερειπίων και του περιβάλλοντός τους καθώς μελετούν τα γλυπτά και τα κτίρια που έχουν ανακατασκευαστεί μέσα στο μουσείο. Η γειτνίαση του μουσείου με τα ερείπια μείωσε επίσης την περίπλοκη υλικοτεχνική υποδομή και τους κινδύνους που θα προέκυπταν κατά τη μεταφορά τεράστιων γλυπτών σε μεγαλύτερες αποστάσεις. Επειδή το μουσείο βρίσκεται σε έναν πρώην αεροδιάδρομο που καθαρίστηκε στα μέσα του εικοστού αιώνα, δεν υπήρχε κίνδυνος περαιτέρω καταστροφής σημαντικών αρχαιολογικών λειψάνων κατά την κατασκευή του.

Κατά τη διάρκεια του σχεδιασμού του μουσείου γλυπτικής το 1990, αναγνωρίστηκε ότι το κτίριο θα αποτελούσε μια επιβλητική προσθήκη στην αρχαιολογική ζώνη του Copan. Η ομάδα σχεδιασμού δεν ήθελε η κατασκευή να υπερκαλύψει τα ίδια τα ερείπια. Έχοντας κατά νου την αρχαία κοσμοθεωρία των Μάγια, το προφίλ του μουσείου των 45.000 τετραγωνικών μέτρων διατηρήθηκε όσο το δυνατόν πιο χαμηλό, και το κατώτερο επίπεδό του σχεδιάστηκε με τη μορφή μιας χωμάτινης πλατφόρμας ή ενός "αναχώματος", όπως τα απομεινάρια των αρχαίων οικοδομημάτων σε όλη την κοιλάδα Copan. Τα δέντρα κρύβουν το εξωτερικό, και η είσοδος είναι το στυλιζαρισμένο στόμα ενός μυθικού φιδιού, που συμβολίζει μια πύλη από αυτόν τον κόσμο στον παρελθοντικό κόσμο των Μάγια.

Η είσοδος οδηγεί δραματικά σε ένα φιδίσιο πέρασμα σήραγγας που μεταφέρει συμβολικά τους επισκέπτες του μουσείου σε έναν άλλο τόπο και χρόνο. Σχεδιάστηκε επίσης για να δώσει στους επισκέπτες την αίσθηση ότι περνούν μέσα από τις σήραγγες που σκάβουν οι αρχαιολόγοι για να αποκαλύψουν τις προγενέστερες κατασκευές που είναι θαμμένες μέσα σε μεταγενέστερα κτίρια. Το σκοτάδι και οι καμπύλες της σήραγγας, που διακόπτονται μόνο από απαλό φωτισμό, μοιάζουν με το μυθικό φίδι- το υγρό χώμα μυρίζει όπως οι υπόγειες ανασκαφές.

Τελικά, η σιωπηλή σήραγγα ανοίγει ξαφνικά σε μια εκπληκτική θέα - το κεντρικό κομμάτι του μουσείου, ένας υπέροχος, λαμπρά χρωματισμένος ναός του έκτου αιώνα μ.Χ. που αναπαράγεται ολόκληρος. Πρόκειται για τη "Rosalila", που ονομάστηκε έτσι από τον Ricardo Agurcia Fasquelle, τον αρχαιολόγο από την Ονδούρα που ανακάλυψε αυτό το αριστούργημα της τέχνης του Copan. Πρόκειται για το πιο άθικτο κτίριο που έχει αποκαλυφθεί μέχρι σήμερα στην περιοχή, και το ομοίωμά του κοσμεί το κέντρο του μουσείου, περιτριγυρισμένο από συνοδευτικά μνημεία. Στο ρόλο της ως ιερό βουνό, η Rosalila ανεβαίνει από τον Κάτω Κόσμο (πρώτος όροφος του μουσείου) μέσω του Μέσου Κόσμου (δεύτερος όροφος) και φτάνει προς το ουράνιο βασίλειο. Τα θέματα των γλυπτών σε κάθε όροφο του μουσείου είναι οργανωμένα έτσι ώστε να αντικατοπτρίζουν αυτά τα τρία επίπεδα της κοσμολογίας των Μάγια. Τα χρώματα έμφασης του κτιρίου ενισχύουν την κοσμολογική αίσθηση, με σκούρα γήινα χρώματα στο κατώτερο επίπεδο και στο δεύτερο επίπεδο, κόκκινο για να συμβολίζει το αίμα της ζωής.

Το μουσείο είναι ένα τετράπλευρο κτίριο με προσανατολισμό προς τα σημεία των καρδιναλίων. Αντανακλά το γεγονός ότι οι τέσσερις κατευθύνσεις και η ετήσια πορεία του ήλιου είναι θεμελιώδεις πτυχές του κόσμου των Μάγια. Το τέσσερα είναι επίσης ο αριθμός που σχετίζεται με τον θεό ήλιο των Μάγια και τις παραμέτρους ενός χωραφιού καλαμποκιού, ή milpa, το θεμέλιο της εγκατεστημένης ζωής των χωριών στη Μεσοαμερική.

Το φυσικό φως φωτίζει τα μνημεία και τα κτίρια του Copan εδώ και αιώνες, οπότε έγινε κάθε προσπάθεια να χρησιμοποιηθεί το φυσικό φως στο μουσείο χωρίς να θυσιαστεί η συντήρηση. Οι φεγγίτες και ένα compluvium - ένα άνοιγμα στο κέντρο της οροφής που επιτρέπει το φως και τη βροχή - επιτρέπουν στον ήλιο, στις ετήσιες κινήσεις του, να αναδεικνύει ορισμένα εκθέματα περισσότερο από άλλα σε ορισμένες ώρες ή σε ορισμένες ημέρες του έτους, όπως ακριβώς συμβαίνει και στον αρχαιολογικό χώρο.

Σύμφωνα με τα λόγια της Angela Stassano, αρχιτέκτονα του μουσείου: "Τα πάντα [στο μουσείο] έχουν μια υπερφυσική ποιότητα- γίνονται ένα μείγμα μεταξύ του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντος. Στο εσωτερικό, η ράμπα με τη στυλιζαρισμένη ουράνια ζώνη και το ίδιο το μουσείο αναπτύσσονται προς τον ουρανό. Έχει μια κίνηση κατακόρυφης ανόδου. Δεν υπάρχει άλλο μουσείο σαν αυτό- αυτή είναι η καρδιά της ομορφιάς του. Αυτή ήταν η προσφορά μας στον πολιτισμό μας και στον κόσμο. Η πλειονότητα των μουσείων προσπαθεί να ξεχωρίσει, να επιβληθεί, αλλά όχι αυτό- αυτό προσπαθεί να φανεί αόρατο και ταπεινό, δείχνοντας απλώς την ομορφιά και τη δόξα του παρελθόντος και των προγόνων μας".

Η δημιουργία του Μουσείου Γλυπτικής Copan ήταν ένα εξαιρετικό έργο στο οποίο συμμετείχαν πολλοί άνθρωποι από όλα τα κοινωνικά στρώματα, άνθρωποι που μοιράστηκαν ένα όραμα και σφυρηλάτησαν ισχυρούς δεσμούς για να το πραγματοποιήσουν. Στο υψηλότερο επίπεδο, το μουσείο ήταν μια συνεργασία μεταξύ της Προεδρίας της Δημοκρατίας της Ονδούρας, του Ινστιτούτου Ανθρωπολογίας και Ιστορίας της Ονδούρας (Instituto Hondureño de Antropología e Historia, ή IHAH), της μη κερδοσκοπικής Asociación Copán και ενός έργου με έδρα τις ΗΠΑ που χρηματοδοτήθηκε από την Υπηρεσία Διεθνούς Ανάπτυξης των Ηνωμένων Πολιτειών (USAID). Το κτίριο είναι ένα πρωτότυπο σχέδιο της αρχιτέκτονος της Ονδούρας Angela M. Stassano R., σε συνεργασία με τους Ricardo Agurcia Fasquelle, William L. Fash (ο σύζυγός μου, εφεξής "Bill"), τον αρχιτέκτονα-αναστηλωτή C. Rudy Larios και εμένα.

Πριν από τα τρία χρόνια που χρειάστηκαν για το σχεδιασμό και την κατασκευή του μουσείου, από το 1993 έως το 1996, ακολούθησαν χρόνια έρευνας για το γλυπτό του Copan από μια τεράστια ομάδα φοιτητών, επαγγελματιών συναδέλφων και εθελοντών που εργάζονταν σε προγράμματα τα οποία συνδιευθύναμε ο Bill και εγώ. Το 1984, αφού οι δυο μας είχαμε απολαύσει κάποια επιτυχία στην συναρμολόγηση του γλυπτού που έπεσε από την πρόσοψη ενός κτιρίου γνωστού ως 9N-82C, ή το παλάτι του γραφιά (που αργότερα αναστηλώθηκε από τον Rudy Larios), αρχίσαμε να πηγαίνουμε στα ερείπια τα Σαββατοκύριακα με μερικούς από τους συναδέλφους μας για να εξερευνήσουμε τους σωρούς των γλυπτών για μοτίβα που θα μπορούσαμε να αναγνωρίσουμε και να συναρμολογήσουμε. Την επόμενη χρονιά προτείναμε αυτό που ονομάσαμε Πρόγραμμα Ψηφιδωτών του Κοπάν ως επιχείρηση διάσωσης για την υποστήριξη του IHAH στη συντήρηση και ανάλυση των γλυπτών που φθείρονταν σε αυτούς τους σωρούς στα ερείπια. Ξεκινήσαμε το έργο καταγράφοντας και μελετώντας τα γλυπτά που σχετίζονται με την μπάλα του Copan.

Το 1988 διευρύναμε το πεδίο εφαρμογής του έργου των ψηφιδωτών, και έγινε ένας κλάδος ενός ερευνητικού και ανασκαφικού έργου για ολόκληρη την Ακρόπολη του Κόπαν, την τεράστια μάζα των επάλληλων κτιρίων στον πυρήνα της αρχαίας πόλης. Το εγχείρημα αυτό ονομάστηκε Proyecto Arque ológico Acrópolis Copan (Αρχαιολογικό Έργο Ακρόπολης Copan, ή PAAC), ο Rudy Larios ανέλαβε το έργο, διευθύνοντας όλες τις πτυχές των εργασιών αποκατάστασης. Η Linda Schele και ο David Stuart, και οι δύο ιστορικοί και επιγραφολόγοι - μελετητές που μελετούν τις αρχαίες επιγραφές, εντάχθηκαν επίσης στο έργο και μεταμόρφωσαν την αντίληψή μας για την καταγεγραμμένη ιστορία της αρχαίας πόλης, τη ζωή και την εποχή των ηγεμόνων και την εικονογραφία των γλυπτών μνημείων. Το πρόγραμμα "Ψηφιδωτά του Κοπάν" συνεχίζεται σήμερα, αφιερωμένο στη μελέτη και τη συντήρηση των δεκάδων χιλιάδων γλυπτών λίθινων όγκων που κάποτε κοσμούσαν τις προσόψεις των κτιρίων του Κοπάν. Ο ρόλος μου ήταν αυτός του συνδιευθυντή του έργου, του καλλιτέχνη και του συντονιστή γλυπτών, επιβλέποντας την καταγραφή και συμβάλλοντας στην ερμηνευτική ανάλυση περισσότερων από 28.000 συστατικών γλυπτών.

Το μουσειακό έργο ξεκίνησε ως μια κοινή προσπάθεια μεταξύ του Hill και εμού και του στενότερου συναδέλφου μας, του αρχαιολόγου Ricardo Agurcia, οξυδερκούς διευθυντή της Asociación Copan και δύο φορές διευθυντή του IHAH. Η ιδέα για ένα μουσείο που θα διατηρούσε και θα εξέθετε τα γλυπτά του Copan βλαστήθηκε στις συζητήσεις μας μετά τη δουλειά κατά τη διάρκεια του αρχαιολογικού προγράμματος της Ακρόπολης Copan, συχνά καθώς παρακολουθούσαμε τα ηλιοβασιλέματα πάνω από την κοιλάδα. Το 1990 ο Ricardo και ο Bill ίδρυσαν την Asociación Copan, έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό αφιερωμένο στη διατήρηση των ερειπίων του Copan και στη διάδοση των αποτελεσμάτων των ερευνών στην περιοχή. Μέσω της Asociación, ο Ricardo προσέλαβε την αρχιτέκτονα Angela Stansano, η οποία είχε πρόσφατα ανακαινίσει το ανθρωπολογικό μουσείο στο San Pedro Sula. Ονδούρα, για να σχεδιάσει το κτίριο. Ξεκινώντας το 1991, ο Ricardo, ο Bill και εγώ, μαζί με τον ταλαντούχο φίλο και συνάδελφό μας Rudy Larios από τη Γουατεμάλα, ο οποίος διετέλεσε διευθυντής αποκατάστασης του PAAC, συναντήθηκαν με την Angela πολλές φορές για να καθορίσουν τις βασικές ιδέες για το μουσείο και να επεξεργαστούν την ιδέα του σχεδιασμού Η Angela και εγώ συζητούσαμε για τα πάντα, από τη γενική διάταξη μέχρι τις λεπτομέρειες της διακόσμησης των σιδερένιων πλεγμάτων. Οι δυο μας ξεκινήσαμε ακόμη και για τα ερείπια για να μετρήσουμε τις προσόψεις των κτιρίων που θέλαμε να ανακατασκευάσουμε στο εσωτερικό τους, και η Άντζελα χρησίμευσε ως ανθρώπινη κλίμακα στις φωτογραφίες μας (7)

Το μουσείο δεν θα είχε ποτέ υλοποιηθεί χωρίς το όραμα και την υποστήριξη δύο προέδρων της Ονδούρας, του Rafael Leonardo Callejas και του Carlos Roberto Reina. Ο πρόεδρος Callejas, ένθερμος υποστηρικτής της διατήρησης των ερειπίων και της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ονδούρας, επισκέφθηκε το Copan μόλις τέσσερις εβδομάδες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του το 1990, και σύντομα του παρουσιάσαμε την ιδέα μας στην πρωτεύουσα. Γρήγορα μας έδωσε την ολόθερμη έγκρισή του για να προχωρήσουμε με τα σχέδια και δέσμευσε γενναιόδωρα 1 εκατομμύριο δολάρια ΗΠΑ για την κατασκευή του κτιρίου από τα προεδρικά του ταμεία.

Μόλις οριστικοποιήθηκαν τα σχέδια του μουσείου, χρειάστηκε πάνω από ένας χρόνος για να βρεθεί μια κατασκευαστική εταιρεία και είδαμε τα σχέδιά μας να κολλάνε στο βούρκο της κυβερνητικής γραφειοκρατίας. Για να δώσει ώθηση στη διαδικασία, ο Ρικάρντο πρότεινε τη διαχείριση του προεδρικού ταμείου κατασκευής μέσω της Asociación Copán και όχι μέσω της κεντρικής κυβέρνησης. Όταν αυτό εγκρίθηκε, η κατασκευή προχώρησε με γοργούς ρυθμούς. Αλλά λόγω της καθυστερημένης έναρξης, το μουσείο δεν ολοκληρώθηκε κατά τη διάρκεια της θητείας του Callejas, και έπεσε στην κυβέρνηση του προέδρου Reina να ολοκληρώσει και να εγκαινιάσει το μουσείο. Ο Reina υποστήριξε πλήρως το έργο, φρόντισε για την ολοκλήρωσή του και προήδρευσε σε μια μεγάλη τελετή εγκαινίων και εορτασμού τον Αύγουστο του 1996. Σήμερα μια χάλκινη πλάκα στην είσοδο του μουσείου αναγγέλλει τη συμβολή και των δύο προέδρων, οι οποίοι έχουν γίνει σύμβολα για τα αντίστοιχα πολιτικά τους κόμματα (βλ. σελ. 172-173).

Όταν ξεκινήσαμε το έργο του μουσείου, ο Μπιλ ήταν ήδη καταξιωμένος αρχαιολόγος και διευθυντής έργου, επιτυχημένος συγγραφέας επιχορηγήσεων και έμπειρος χειριστής της γραφειοκρατίας. Ενώ εκείνος έγραφε επιστολές και προτάσεις και πραγματοποιούσε ξεναγήσεις και δημόσιες διαλέξεις, ο Ricardo έκανε σχεδόν κάθε εβδομάδα 14 ώρες ταξίδι στην πρωτεύουσα, την Τεγκουσιγκάλπα, μεταφέροντας χαρτιά από το ένα κυβερνητικό γραφείο στο άλλο. Συναντήθηκε με κατασκευαστικές εταιρείες, μηχανικούς και τοπικούς αξιωματούχους, ενώ ξεμπέρδευε με γραφειοκρατικές αγκυλώσεις. Αρκετά δυναμικό δίδυμο, ο καθένας τους είχε μια ιδιαίτερη γοητεία που κέρδιζε την εμπιστοσύνη τόσο των κυβερνητικών αξιωματούχων της Ονδούρας όσο και των ΗΠΑ με τους οποίους συναναστρέφονταν στην πορεία. Στο τέλος, η σύμβαση κατασκευής ανατέθηκε στον Pedro Pineda Cobos, με υπεύθυνο έργου τον Raul Wélchez V., μηχανικό από το Copán Ruinas. Το έδαφος άνοιξε επιτέλους το 1993.

Εκτός από την Προεδρία της Δημοκρατίας της Ονδούρας και την Asociación Copán, το Instituto Hondureño de Antropología e Historia έπαιξε ζωτικό ρόλο στην υλοποίηση του μουσείου. Το έργο δεν θα είχε επιβιώσει για πολύ χωρίς τον περιφερειακό διευθυντή του IHAH στο Copan, Oscar Cruz Melgar, ο οποίος ήταν παρών σε τοπικό επίπεδο για να συντονίσει τα στοιχεία του έργου του IHAH. Ο "Profe", όπως ήταν γνωστός-συντομογραφία του profesor, εργαζόταν στην IHAH από το 1976 και υπερασπιζόταν επί μακρόν τη μελέτη της γλυπτικής του Copan. Καθώς η κατασκευή του μουσείου προχωρούσε, ο Profe κανόνιζε συναντήσεις, δάνειζε οχήματα, έστελνε ανθρώπους σε αποστολές εφοδιασμού στο San Pedro Sula και διευκόλυνε τη μεταφορά των γλυπτών μεταξύ των ερειπίων και του χώρου του μουσείου, πάντα με ένα ήρεμο, σταθερό χέρι και συνετές συμβουλές.

Πολύ πριν ολοκληρωθεί το κτίριο του μουσείου, η ομάδα μας άρχισε να σχεδιάζει και να προετοιμάζει τα εκθέματά του. Πράγματι, η γένεση πολλών από αυτά, όπως και η γένεση του ίδιου του μουσείου, βρισκόταν πολύ πίσω στο Πρόγραμμα Ψηφιδωτών του Κοπάν. Κατά την έναρξη αυτού του έργου, σωροί από χαλαρά γλυπτά - κομμάτια που είχαν πέσει από τα αρχαία κτίρια κατά τη διάρκεια των αιώνων - κάλυπταν τους ανοιχτούς χώρους και τις σκάλες των ναών γύρω από τα ερείπια (8). Δώσαμε αριθμούς σε αυτούς τους σωρούς και, μαζί με το προσωπικό της Ονδούρας, φοιτητές πανεπιστημίου και εθελοντές του Earthwatch, ταξινομήσαμε και καταγράψαμε πολλούς από αυτούς.

Με την πάροδο του χρόνου μπορέσαμε να διακρίνουμε επαναλαμβανόμενα σχέδια, μοτίβα και τεχνοτροπίες, τα οποία μας έδωσαν πληροφορίες για τα θέματα που απεικονίζονταν στα διάφορα κτίρια. Η κατανόηση αυτών των θεμάτων με τη σειρά της μας βοήθησε να επαναπροσδιορίσουμε αμέτρητα αδέσποτα γλυπτά σε συγκεκριμένα κτίρια του αρχαίου Copan.

Μεγάλο μέρος της αστυνομικής εργασίας περιελάμβανε την ανασκαφή προηγουμένως ανέγγιχτων τμημάτων των κατασκευών, γεγονός που μας επέτρεψε να αντιστοιχίσουμε κομμάτια γλυπτών που γνωρίζαμε ότι προέρχονταν από ένα συγκεκριμένο κτίριο με χαλαρά κομμάτια που βρέθηκαν στους συγκεχυμένους επιφανειακούς σωρούς. Αυτό που φαινόταν να είναι ένα γιγαντιαίο παζλ (χωρίς οδηγό στο κουτί) αποδείχθηκε ότι ήταν ένα παράθυρο στα καλλιτεχνικά αριστουργήματα που ανέθεσαν οι ηγεμόνες του Κοπάν για να επιδείξουν τη δύναμή τους και να εντυπωσιάσουν τον αυξανόμενο πληθυσμό της πόλης.

Ο Μπιλ, ο Ρικάρντο, ο Ρούντι και εγώ ευχηθήκαμε να επανασυναρμολογηθούν, να εκτεθούν και να εκτιμηθούν για τους επόμενους αιώνες αυτά τα ποικίλα και ουσιαστικά ψηφιδωτά γλυπτά. Ως επαγγελματίες, ακολουθούμε τη διεθνή συνθήκη που χρονολογείται από το 1964 και είναι γνωστή ως Χάρτης της Βενετίας, η οποία ορίζει αυστηρούς κώδικες ανακατασκευής που απαγορεύουν την υπερβολική αποκατάσταση των αρχικών κτιρίων σε αρχαιολογικούς χώρους. Η IHAH και όλα τα άλλα μέρη που ασχολούνται με την επιστημονική έρευνα στο Copan τηρούν αυτούς τους κώδικες, αποκαθιστώντας μόνο τους τοίχους που βρέθηκαν άθικτοι. Έτσι, μέχρι να εμφανιστεί η ιδέα του μουσείου γλυπτικής, φαινόταν ότι οι κάποτε ένδοξες, τώρα πεσμένες προσόψεις των ναών θα ήταν για πάντα κρυμμένες σε αποθηκευτικούς χώρους. ευτυχώς, τα διεθνή πρότυπα επιτρέπουν διδακτικές ανακατασκευές σε μουσεία, μακριά από τα υπάρχοντα αρχαιολογικά κατάλοιπα.

Από το 1977, αποτελούσε πάντα μέρος των αρχαιολογικών έργων του Copan η ενσωμάτωση και η εκπαίδευση των κατοίκων της Ονδούρας, ιδίως των "Copanecos", όπως αυτοαποκαλούνται οι κάτοικοι του Copan, σε δεξιότητες που απαιτούνται για την εργασία στα ερείπια. Μόλις ξεκίνησε η λειτουργία του μουσείου, αρκετά βασικά μέλη του προσωπικού των Copaneco μοιράστηκαν μαζί μου την ευθύνη για τις εγκαταστάσεις των εκθεμάτων στο Μουσείο Γλυπτικής του Copan. Εργοδηγός και κύριος ενθουσιώδης ήταν ο Juan Ramón ("Moncho") Guerra, του οποίου οι ηράκλειες προσπάθειες έκαναν συνήθως το αδύνατο δυνατό. Δεν είχαμε εξοπλισμό υψηλής τεχνολογίας, οπότε η εφευρετικότητα και οι αυτοσχεδιασμοί του Moncho με ένα παλιό σύστημα βαρούλκου και τροχαλιών ήταν ζωτικής σημασίας, καθώς επέβλεπε την απορρόφηση και τη μετακίνηση όλων των γλυπτών, των λίθων επένδυσης και των πολλών τόνων στηλών με φορτηγό στο ολοκληρωμένο κτίριο του μουσείου. Χρησιμοποιώντας χιούμορ για να ενεργοποιήσει το εργατικό δυναμικό, επέβλεψε τη δημιουργία του εξοπλισμού και των σκαλωσιών, την κατασκευή των θεμελίων για το αντίγραφο της Rosalila και την ανύψωση των χυτών τμημάτων της Rosalila στη θέση τους.

Εν τω μεταξύ, οι Copanecos Santos Vásquez Rosa και Francisco ("Pancho") Canán, αρχαιολογικοί ανασκαφείς και βετεράνοι του προγράμματος Copan Mosaics Project, χρησιμοποίησαν την τεχνογνωσία τους στην τοιχοποιία και την αναγνώριση των μοτίβων των γλυπτών για να συναρμολογήσουν εκ νέου τα κομμάτια των προσόψεων των κτιρίων που επιλέξαμε να εκθέσουμε. Χρόνια νωρίτερα, ο Santos και ο Pancho είχαν σηκώσει και τοποθετήσει προσεκτικά όλα τα καταγεγραμμένα γλυπτά σε ασφαλή χώρο αποθήκευσης στο Centro Regional de Investigaciones Arqueológicas (CRIA) υπό την επίβλεψη του Bill και τη δική μου. Τώρα, καθώς δούλευαν πάνω σε κάθε έκθεμα, μεταφέραμε όλα τα σχετικά γλυπτά γι' αυτό στο μουσείο, οργανωμένα ανά αριθμό καταλόγου ώστε να συμπίπτουν με τα βασικά μου σχέδια. Δούλευα δίπλα τους όταν μπορούσα, αλλά ως μητέρα τριών παιδιών, με δουλειά στο Μουσείο Peabody του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ, έπρεπε να ταξιδεύω από και προς τη Βοστώνη κάθε δύο μήνες για διαστήματα δύο εβδομάδων μόλις η εγκατάσταση των εκθεμάτων ήταν σε πλήρη εξέλιξη. Πριν αναχωρήσω για τη Βοστώνη, άφηνα στον Santos και τον Pancho τα λεπτομερή σχέδια, τα σχέδια και τις φωτογραφίες μου. Τα χρησιμοποιούσαν ως οδηγούς για να υψώσουν τις πλήρεις προσόψεις. Κάθε φορά που επανεμφανιζόμουν, μελετούσαμε τις ανακατασκευές, συχνά κατεβάζοντας κάποια τμήματα και συναρμολογώντας τα εκ νέου για να κάνουμε μικροδιορθώσεις σε δομικές λεπτομέρειες που δεν είχαμε προβλέψει όταν τα κομμάτια ήταν στο έδαφος. Συχνά ξοδέψαμε ώρες ψάχνοντας για το σωστό μέγεθος της πέτρας επένδυσης για να καλύψουμε ένα κενό ή αναπτύσσοντας το τέλειο μίγμα κονιάματος.

Στο τέλος, οι τρεις μας, με τη βοήθεια του Bill και του Rudy σε κρίσιμες στιγμές, καταφέραμε να ανακατασκευάσουμε τα πρωτότυπα γλυπτά για επτά πλήρεις προσόψεις, συνδυάζοντάς τα με πέτρες επένδυσης που είχαν επίσης ανασκαφεί από τις αρχικές κατασκευές. Παρόλα αυτά, οι ανακατασκευές πρέπει να θεωρηθούν ως έργα σε εξέλιξη. Χρησιμοποιήσαμε τα δομικά και εικονογραφικά στοιχεία που είχαμε στη διάθεσή μας εκείνη τη στιγμή για να ανακατασκευάσουμε τις προσόψεις με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, αλλά αναμένουμε ότι θα έρθουν στο φως νέες πληροφορίες που θα προωθήσουν τις ερμηνείες μας και θα τροποποιήσουν ορισμένες από τις ανακατασκευές που εκτίθενται τώρα. Για το λόγο αυτό, κατασκευάσαμε όλα τα εκθέματα με αναστρέψιμο κονίαμα από χώμα, άμμο και ασβέστη. Αυτό θα δώσει τη δυνατότητα στους μελλοντικούς ερευνητές να αλλάξουν ή να προσθέσουν γλυπτά στις εκτεθειμένες προσόψεις σε περίπτωση που υπάρξουν νέες πληροφορίες ή περισσότερα κομμάτια.

Σε πολύ λίγες περιπτώσεις, κατασκευάσαμε αντίγραφα γλυπτών και τα χρησιμοποιήσαμε στις αναπαραστάσεις για να συμπληρώσουμε τα υπάρχοντα μοτίβα ή για να παρουσιάσουμε ένα πιο ολοκληρωμένο παράδειγμα μιας συγκεκριμένης εικόνας. για παράδειγμα, στη Δομή 32 του Copan, μόνο ένα ανθρώπινο κεφάλι πορτραίτου βρέθηκε κατά τη διάρκεια των ανασκαφών της PAAC το 1990, παρόλο που αποκαλύφθηκαν τα σώματα έξι ανθρώπινων λίθινων μορφών. Τα άλλα πέντε σκαλισμένα κεφάλια είχαν ήδη εξαφανιστεί στην αρχαιότητα. Για να ενισχύσουμε τη συνολική παρουσίαση στο μουσείο, κατασκευάσαμε ένα αντίγραφο του ενός σωζόμενου κεφαλιού και το τοποθετήσαμε μαζί με μία από τις μορφές στην έκθεση. Σε άλλες περιπτώσεις, χρησιμοποιήσαμε πληροφορίες από πανομοιότυπα μοτίβα σε ένα κτίριο για να ανακατασκευάσουμε τμήματα σοβαρά σπασμένων γλυπτών. Ένα παράδειγμα είναι η ανακατασκευή των άκρων των ράμφων των παπαγάλων στην πρόσοψη του ballcourt.

Η μεγαλύτερη πρόκληση για την προετοιμασία των εκθεμάτων του μουσείου ήταν η δημιουργία του πλήρους αντιγράφου του αρχαίου ναού που ονομάζεται Rosalila. Εκεί, η ομάδα επωφελήθηκε από την εμπειρία και την τεχνογνωσία που έφερε ο Rudy Larios, ο οποίος σχεδίασε και επέβλεψε την κατασκευή της δομής θεμελίωσης της Rosalila. Μαζί με τη σύζυγό του, Leti, εκπαίδευσε επίσης το προσωπικό και επέβλεψε τη μορφοποίηση και την αντιγραφή πολλών από τα άλλα μνημεία που εκτίθενται τώρα (11). Τα αμέτρητα ταλέντα και η αστείρευτη ενέργεια του Ρούντι έκαναν τους πάντες να πιστέψουν ότι πράγματα που δεν είχαν ποτέ πριν επιχειρηθεί θα μπορούσαν να γίνουν. Οι επευφημίες του "Fabuloso!" ηχούν ακόμη στις αίθουσες του μουσείου.

Για να αναπαραστήσουμε σε πηλό τα σχέδια στόκου που διακοσμούσαν τις αρχικές προσόψεις του ναού της Rosalila, ξεκινήσαμε με τα σύνθετα σχέδια κλίμακας μου, τα οποία προέρχονταν από ακριβή τεχνικά σχέδια εκτεθειμένων τομών που είχαν γίνει από τους José Humberto ("Chepe") Espinoza, Fernando López και Jorge Ramos. Ο Chepe είχε σχεδιάσει και σκαλίσει ξύλινα αντίγραφα γλυπτών πριν φτάσω εγώ στο Copan. Εργαζόμενος σε πολλά αρχαιολογικά έργα όλα αυτά τα χρόνια, είχε κατακτήσει την εικονογράφηση κεραμικών και άλλων αντικειμένων και είχε εκπαιδεύσει νεότερους καλλιτέχνες να εργάζονται δίπλα του. Ο Φερνάντο, ικανός τοπογράφος, έφερε μια έντονη χωρική κατανόηση των φάσεων κατασκευής της θαμμένης αρχιτεκτονικής που επρόκειτο να αναπαραγάγουμε. Ο Jorge είχε ξεκινήσει ως νεαρός βοηθός αρχαιολόγου, κάνοντας ανασκαφές με τον Ricardo Agurcia, και συνέχισε να αποκτά διδακτορικό δίπλωμα στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, Riverside, το 2006. Από το 2007, επέστρεψε στο Copan, διευθύνοντας μαζί με τον Bill και εμένα ένα πρόγραμμα που θα δίδασκε μια ακόμη γενιά Copanecos για την ανάλυση και τη συντήρηση γλυπτών.

Δουλεύοντας με βάση τα σχέδιά μου, οι λιθοξόοι Marcelino Valdés (12) και Jacinto Abrego Ramírez (13), και οι δύο εξαιρετικοί καλλιτέχνες, ξεκίνησαν να μοντελοποιήσουν τις εντυπωσιακές προσόψεις της Rosalila σε πηλό. Από τα πήλινα μοντέλα, τα οποία έλεγξα για να διατηρήσω την ακρίβεια, έφτιαξαν καλούπια τα οποία αργότερα χυτεύτηκαν σε τμήματα από οπλισμένο σκυρόδεμα. Δουλεύοντας ως ομάδα, μας πήρε τρία χρόνια για να ολοκληρώσουμε τη δουλειά. Θυμάμαι πώς, όταν τελείωσε το πρώτο πουλί της πρόσοψης, καθίσαμε και αναθεωρήσαμε τους υπολογισμούς μας για το πόσος χρόνος θα χρειαζόταν για να ολοκληρωθεί ολόκληρη η κατασκευή. Όλοι γελάσαμε με δυσπιστία για το τι αντιμετωπίζαμε. Όμως, παρά τις ανελέητα πονεμένες πλάτες και τη μάστιγα των πεινασμένων κουνουπιών, ο Marcelino και ο Jacinto πέρασαν τον χρόνο της ζωής τους αναπαράγοντας αυτό το καταπληκτικό έργο τέχνης (14).

Με τα αντίγραφα της πρόσοψης από σκυρόδεμα να έχουν επιτέλους ολοκληρωθεί, ο Moncho Guerra ανέβασε κάθε τμήμα με σχοινί πάνω στο φρουριακό πλαίσιο που σχεδίασαν οι Rudy Larios και Fernando López. Ο Moncho φρόντισε να ενωθούν τα τμήματα άψογα στις σωστές τους θέσεις, πράγμα καθόλου εύκολο στα υψηλότερα σημεία του κτιρίου (15).

Οι αρχαίοι Μάγια ζωγράφιζαν τα κτίριά τους με λαμπερά χρώματα, και θέλαμε να αναπαράγουμε τα χρώματα όσο το δυνατόν ακριβέστερα στην αναπαραγωγή της Rosalila. Χρειαζόμασταν ένα χρώμα που δεν θα ξεφλούδιζε και θα έμοιαζε με το πρωτότυπο χρώμα. Η εύρεσή του δεν ήταν εύκολη υπόθεση. Ευτυχώς, μια αλυσίδα χρήσιμων παραπομπών μάς οδήγησε τελικά στην εταιρεία Keim Company της Γερμανίας, η οποία παράγει ένα ειδικό ορυκτό χρώμα που χρησιμοποιείται συχνά στη συντήρηση εξωτερικών χώρων. όταν αναμιγνύεται με ένα διάλυμα πυριτικού άλατος, το χρώμα απολιθώνεται με τη μήτρα τσιμέντου στην οποία εφαρμόζεται, δημιουργώντας μια μακροχρόνια πρόσφυση που αντιστέκεται στην ανάπτυξη μούχλας και μούχλας για χρόνια. Η προμήθεια του χρώματος, που στάλθηκε από τον αμερικανικό διανομέα του, δεν ήταν επίσης εύκολη. Απαιτήθηκαν πολλά υπεραστικά τηλεφωνήματα, φαξ και e-mail και από τις δύο πλευρές για να εντοπιστούν οι αποστολές και να διαπραγματευτούν την απελευθέρωσή τους μέσω των τελωνειακών υπαλλήλων της Ονδούρας. Εν τω μεταξύ, ο συνάδελφός μας Karl Taube, καθηγητής ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Ρίβερσαϊντ, πέρασε ώρες σερνόμενος στις σήραγγες της Ροζαλίλα το 1996 για να βοηθήσει στην αποκάλυψη της πολυπλοκότητας του περίτεχνου χρωματικού σχεδίου του ναού. Τα ζωντανά χρώματα που βλέπουμε σήμερα στο αντίγραφο είναι άμεσο αποτέλεσμα των προσπαθειών του Σέρλοκ Χολμς.

Τα χρώματα της εταιρείας Keim υποσχέθηκαν να αντέξουν και σε κάποιες στήλες και αρχιτεκτονικά αντίγραφα που έχουν κατασκευαστεί για εξωτερική τοποθέτηση. Κατά τη διάρκεια του σχεδιασμού του μουσείου, η IHAH επεδίωξε να μεταφέρει ορισμένα πρωτότυπα μνημειακά γλυπτά, τα οποία βρίσκονται ακόμη στον χώρο, σε εσωτερικούς χώρους για να διασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη διατήρησή τους. Οκτώ επιλέχθηκαν για να εκτεθούν στο μουσείο: Οι Στήλες Α, Π και 2, ο Βωμός Q, η πόρτα της Δομής 22, τα κρανία στην Δομή 16, ένας δείκτης κεφαλής πουλιού σε γήπεδο μπάλας και οι κάτω κόγχες από την Δομή 9Ν-82. Η ομάδα αντιγράφων έριξε αντίγραφά τους σε τσιμέντο ενισχυμένο με σιδερένιες ράβδους και τα έβαψε με χρώματα όσο το δυνατόν πιο κοντά στα πρωτότυπα. Πινακίδες προσδιορίζουν τα αντίγραφα, τα οποία στήθηκαν στη θέση των πρωτοτύπων ανάμεσα στα ερείπια του Copan, όπου τα βλέπουν σήμερα οι επισκέπτες.

Η εγκατάσταση των εκθεμάτων στο μουσείο γλυπτικής χρειάστηκε τέσσερα χρόνια για να ολοκληρωθεί. Αλλά εκτός από αυτά, το ίδιο το κτίριο του μουσείου χρειαζόταν τις κατάλληλες αρχιτεκτονικές πινελιές και τελικές πινελιές. Σε μια προσπάθεια να σεβαστούμε τα αρχαία μοτίβα και να μην προσθέσουμε σύγχρονα, χρησιμοποιήσαμε απλοποιημένα χαρακτηριστικά εμπνευσμένα από τα σχέδια των Μάγια. Για παράδειγμα, επαναλαμβανόμενα ουράνια σύμβολα που προέρχονται από σκαλισμένες ουράνιες ζώνες των Μάγια σχηματίζουν τα σιδερένια κιγκλιδώματα που περιβάλλουν το δεύτερο επίπεδο του κτιρίου του μουσείου. Τα σημάδια του σώματος του φιδιού στη Rosalila αντικατοπτρίζονται στη σχάρα πάνω από τα παρακείμενα παράθυρα. Η αρχιτέκτονας Angela Stassano ήθελε το μοτίβο του φιδιού να μεταφέρει την αίσθηση ότι το σώμα του αγκαλιάζει τον θεατή καθώς τυλίγεται γύρω από το μουσείο.

Μία από τις μεγαλύτερες εργασίες διακοσμητικής ζωγραφικής που έπρεπε να γίνουν ήταν αυτή της ψευδοροφής του μουσείου, η οποία αιωρείται πάνω από το αντίγραφο της Rosalila. Η Άντζελα μου ζήτησε να σκεφτώ ένα σχέδιο για μια ζωγραφική στο τεράστιο λευκό φόντο και ο Ρούντι πρότεινε ένα ουράνιο θέμα. Επέλεξα τις φιγούρες από τον σκαλιστό πάγκο της Δομής 8N-66C του Copan, που ανασκάφηκε από αρχαιολόγους του Πολιτειακού Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια το 1990, και το σκαλιστό κρανίο πακκαριού από τον τάφο 1, που βρέθηκε κατά τη διάρκεια μιας αποστολής του Μουσείου Peabody το 1892. Τη νύχτα, ο Moncho έστηνε έναν προβολέα για μένα, και χρησιμοποιώντας προβαλλόμενες διαφάνειες των σχεδίων μου, ιχνογραφούσα τα περιγράμματα στα ακόμα μη συναρμολογημένα πάνελ της οροφής που θα ζωγράφιζα την επόμενη μέρα. Αργότερα έμαθα ότι οι εργάτες νόμιζαν ότι είχα κάποιο απίστευτο χάρισμα, επειδή φαινόταν ότι έφτανα το πρωί σε μια λευκή κενή επιφάνεια και απλώς άρχιζα να ζωγραφίζω. Δεν μπορούσαν να διακρίνουν τις λεπτές γραμμές του μολυβιού μου από το προηγούμενο βράδυ και απλώς έβλεπαν εικόνες να εμφανίζονται ως δια μαγείας από το πινέλο μου.

Μεταξύ των άλλων που βοήθησαν στη ζωγραφική της οροφής ήταν ο Luis Reina, ένας ικανός σχεδιαστής και καταλογογράφος γλυπτών που είχε εργαστεί στην PAAC και σε άλλες ανασκαφές. Ο Luis έμαθε κάθε συνταγή βαφής για τα χρώματα στο αντίγραφο της Rosalila και στα εκθέματα. Ήταν επίσης υπεύθυνος για την ακροβατική επανασυναρμολόγηση των ζωγραφισμένων πάνελ στην οροφή, για την οποία διακινδύνευσε τη ζωή και τη σωματική του ακεραιότητα πάνω σε σαθρές σκαλωσιές που ο Μιχαήλ Άγγελος πιθανότατα δεν θα πάταγε ποτέ το πόδι του. Όταν άνοιξε το μουσείο, η IHAH όρισε τον Luis διευθυντή του μουσείου.

Η τελική ζωγραφική της Rosalila και των άλλων αντιγράφων του μουσείου πραγματοποιήθηκε τον τελευταίο μήνα πριν από τα εγκαίνια του μουσείου. Για να ολοκληρωθεί εγκαίρως, απαιτήθηκε ένα καστ όχι χιλιάδων αλλά τουλάχιστον δεκάδων ατόμων. Οι γλύπτες Marcelino Valdés και Jacinto Ramírez και οι βοηθοί τους στο Copaneco έμειναν πολλές ώρες αργά για να ολοκληρώσουν τη δουλειά, μαζί με τον Bill, εμένα και τους τρεις γιους μας. Οι σπουδαστές του θερινού σχολείου πεδίου του Χάρβαρντ στην αρχαιολογία των Μάγια το 1996 ζωγράφισαν επίσης. Πολλοί από αυτούς έμειναν για μια επιπλέον εβδομάδα με δικά τους έξοδα για να βοηθήσουν να τελειώσει η δουλειά, τρέχοντας μπροστά από τη βροχή που θα έμπαινε μέσα από το compluvium, δουλεύοντας δώδεκα ώρες την ημέρα, ζωγραφίζοντας με τη βροντερή συνοδεία του Bob Marley (18).

Μερικές φορές φαινόταν απίστευτο ότι μόνο με επιμονή και εφευρετικότητα, μια ισχυρή δόση θέλησης, μερικά τμήματα σκαλωσιάς, μερικά φθαρμένα καροτσάκια, φθαρμένα υπολείμματα ξύλου και ένα ισχυρό βαρούλκο, καταφέραμε να στήσουμε όλα τα εκθέματα του μουσείου και να ολοκληρώσουμε τη δουλειά (19). Σε μια συνέντευξη για το μουσείο που βιντεοσκοπήθηκε το 2005, η Angela Stassano αναφέρθηκε στο ομαδικό πνεύμα: "Αποτελεί πηγή μεγάλης υπερηφάνειας για όλους το γεγονός ότι το έργο ολοκληρώθηκε, ότι επιτεύχθηκε με τις προσπάθειες όλων όσων συνεργάστηκαν. Ιδιαίτερα, οι άνθρωποι από το pueblo αισθάνονται υπερήφανοι, και οι εργαζόμενοι, τόσο εκείνοι του συνεργείου κατασκευής όσο και εκείνοι του συνεργείου της έκθεσης... επειδή υπήρχαν εργαζόμενοι όλων των επιπέδων που εργάζονταν από κοινού με κορυφαίους επαγγελματίες, και αυτό ήταν όμορφο, γιατί δεν έχεις συχνά την ευκαιρία να φέρεις κοντά και να υποδαυλίσεις αυτού του είδους την ενότητα". Και καθ' όλη τη διάρκεια όλων αυτών, συνεχίσαμε να εντυπωσιαζόμαστε από το τι είχαν καταφέρει οι Μάγια του Copan 1.300 χρόνια πριν με τίποτα άλλο παρά με την τεχνολογία της λίθινης εποχής και τη δύναμη των ανθρώπων.

Πώς μπορεί κανείς να ανακατασκευάσει τις γλυπτές προσόψεις που έπεσαν από ναούς και παλάτια των Μάγια; Δίνοντας προσεκτική προσοχή στα μοτίβα με τα οποία έπεσαν τα κομμάτια των γλυπτών από τα κτίρια παρέχει πληθώρα πληροφοριών.

Πρώτα σχεδιάζονται οι μονάδες ανασκαφής και σχεδιάζονται τα πεσμένα κομμάτια στις θέσεις τους εντός των μονάδων. Σε κάθε κομμάτι αποδίδεται ένας αριθμός καταλόγου και ο αριθμός του καταγράφεται στον χάρτη του πλέγματος πριν από την ανέλκυσή του. Αργότερα, ενώνουμε τους χάρτες όλων των μονάδων ανασκαφής σε έναν μεγάλο χάρτη ολόκληρης της κατασκευής ή της ανασκαφής. Με αυτόν τον χάρτη, μπορούμε να μελετήσουμε την πλήρη κατανομή του πεσμένου γλυπτού.

Κάθε αριθμημένο κομμάτι σχεδιάζεται, φωτογραφίζεται και καταγράφεται σε ένα αρχείο και εισάγεται στη βάση δεδομένων στο Centro Regional de Investigaciones Arqueológicas (CRIA). Στη συνέχεια τα διαχωρίζουμε σε ομάδες μοτίβων, ένα κύριο στοιχείο ή θέμα που επαναλαμβάνεται στην πρόσοψη ενός κτιρίου. Τα μοτίβα περιλαμβάνουν πράγματα όπως φτερά, ανθρώπινες μορφές, ασπίδες, μάσκες και φυτά. Τα δεδομένα από τον κατάλογο γλυπτών έχουν ηλεκτρονικοποιηθεί τα τελευταία χρόνια για ευκολότερη πρόσβαση, ταξινόμηση των μοτίβων και αναγνώριση των συνειρμών των κτιρίων. Οι αποθηκευτικοί χώροι στο CRIA είναι επενδεδυμένοι με ράφια για να διατηρούν τα γλυπτά οργανωμένα και μακριά από κινδύνους.

Οι φωτογραφίες και τα σχέδια αποτελούν ανεκτίμητα βοηθήματα για την ανακατασκευή των συνολικών προσόψεων. Μεγάλες ποσότητες γλυπτών απαιτούν τεράστιους χώρους και πολλές βαριές ανυψώσεις, αν διασκορπιστούν για ανάλυση και επανατοποθέτηση. Τα φωτογραφικά ψηφιδωτά μας επιτρέπουν να εργαστούμε σε ένα τραπέζι ή, τώρα, σε έναν υπολογιστή με λιγότερο δυσκίνητες εικόνες. Τελικά, όμως, οι αναπροσαρμογές πρέπει να ελέγχονται με τα πραγματικά κομμάτια, επειδή οι σκιές και άλλες λεπτομέρειες στις φωτογραφίες μπορεί να είναι παραπλανητικές και να οδηγούν σε λανθασμένες αντιστοιχίες. Όταν τα μοτίβα έχουν επαναπροσαρμοστεί, επανασυναρμολογούνται σε ένα μεγάλο sandbox που σχεδίασε ο Bill Fash για το σκοπό αυτό.

Στο Copan, είμαστε τυχεροί που οι γλύπτες χάραξαν τις λεπτομέρειες των λίθων της πρόσοψης αφού είχαν τοποθετηθεί στο κτίριο. Στις περισσότερες περιπτώσεις, αυτό μας επιτρέπει να προσδιορίσουμε ακριβώς ποιες πέτρες σκαλίστηκαν μαζί. Συνήθως, τα κτίρια έχουν πανομοιότυπα μοτίβα που επαναλαμβάνονται γύρω τους αρκετές φορές. ωστόσο, λόγω των τεχνικών λάξευσης, μόνο ένα πραγματικό σύνολο ταιριάζει με ακρίβεια με τα συνοδευτικά του κομμάτια.