Η ρωμαϊκή κατοχή και το φρούριο στο ναό του Λούξορ

Η τοιχογραφία είναι ένα έργο τέχνης ζωγραφισμένο σε φρέσκο γύψο, συνήθως σε τοίχο. Το δάπεδο του χώρου έχει ανυψωθεί και είναι προφανές ότι έχει κλειστεί μια πόρτα για να δημιουργηθεί μια κόγχη βάθους πέντε ποδιών με ένα καμπυλωτό και ζωγραφισμένο τμήμα πάνω από την κορυφή. Πολλοί αρχαιολόγοι έχουν μελετήσει αυτές τις αλλαγές.

Υπάρχουν κάποιες εικασίες ότι ο χώρος αυτός δημιουργήθηκε για να χρησιμεύσει ως χριστιανική εκκλησία στα τέλη του 5ου ή του 6ου αιώνα και οι τοιχογραφίες δημιουργήθηκαν για να τιμήσουν αγίους. Ορισμένες από τις μορφές φαίνεται να απεικονίζονται με φωτοστέφανα, γεγονός που φαίνεται να υποδηλώνει χριστιανικά θέματα. Οι αιγυπτιολόγοι στα τέλη του 19ου αιώνα επέλεξαν να αφαιρέσουν ένα τμήμα των τοιχογραφιών, με σκοπό να μελετήσουν τους αρχικούς ιερογλυφικούς λογαριασμούς κάτω από τον σοβά. Στα μέσα του 20ού αιώνα, αφού μελέτησε τα νεοανακαλυφθέντα σκίτσα των τοιχογραφιών που είχαν γίνει στα μέσα της δεκαετίας του 1800 από τον Sir John Gardener Wilkinson, ο Monneret de Villiard διαπίστωσε ότι η περιοχή αυτή είχε αντιθέτως αλλοιωθεί κατά τη διάρκεια της ρωμαϊκής εποχής. Το δωμάτιο αυτό έγινε στη συνέχεια γνωστό ως Αυτοκρατορική Αίθουσα.

Η Ρώμη κυβέρνησε την Αίγυπτο από το 30 π.Χ. έως το 641 μ.Χ. Η ρωμαϊκή κυριαρχία στην Αίγυπτο επήλθε μετά την ήττα του Οκταβιανού από τον Μάρκο Αντώνιο και την Κλεοπάτρα, βασίλισσα της Αιγύπτου, στον πόλεμο του Ακτίου. Ο Οκταβιανός έλαβε στη συνέχεια τον τιμητικό τίτλο του Αυγούστου και έγινε ο πρώτος Ρωμαίος αυτοκράτορας. Έφερε ειρήνη και σταθερότητα στην περιοχή, μετά από πολλά χρόνια εμφυλίου πολέμου.

Μετά από πολλά χρόνια, ο Διοκλητιανός υπηρετούσε ως Ρωμαίος αυτοκράτορας. Διετέλεσε κυβερνήτης στη Ρώμη από το 284 έως το 305 μ.Χ. Γεννήθηκε σε μια οικογένεια χαμηλής κοινωνικής θέσης, αλλά ανέβηκε στην ιεραρχία ως στρατιωτικός και τελικά έγινε διοικητής ιππικού. Μόλις ανακηρύχθηκε αυτοκράτορας, ο Διοκλητιανός αποδείχθηκε ικανός ηγέτης, οργανώνοντας και διευρύνοντας τη στρατιωτική και πολιτική οργάνωση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και ενθαρρύνοντας τα κατασκευαστικά έργα. Η δημιουργία μιας ισχυρής αυτοκρατορίας απαιτούσε επιπλέον έσοδα για την πληρωμή αυτών των βελτιώσεων, και ο Διοκλητιανός εργάστηκε για τη βελτίωση της αυτοκρατορικής φορολογίας. Στα τέλη του δεύτερου αιώνα, στην Αίγυπτο προέκυψε εξέγερση σχετικά με τη φορολογία και την επιθυμία για ανεξαρτησία. Ο Διοκλητιανός κατέπνιξε δυναμικά την εξέγερση το 296/297 και στη συνέχεια προχώρησε σε αναδιοργάνωση και μεταρρύθμιση της κυβερνητικής γραφειοκρατίας. Διέταξε επίσης τον στρατό να διασφαλίσει τα σύνορα της Αιγύπτου από βαρβάρους εισβολείς.

Εκείνη την εποχή μια φρουρά Ρωμαίων στρατιωτών στάθμευε στο ναό του Λούξορ. Αποτελούσαν μέρος της Legio III Diocletiana, η οποία είχε ως αποστολή τη φύλαξη της Αλεξάνδρειας. Ενώ βρίσκονταν στη Θήβα, είχαν περικλείσει το Ναό του Λούξορ με ένα τείχος-φρούριο. Έγιναν και άλλες αλλαγές στο εσωτερικό του ναού. Οκτώ κίονες κατεδαφίστηκαν και τα τύμπανά τους διαχωρίστηκαν και χρησιμοποιήθηκαν για να στηρίξουν ένα υπερυψωμένο δάπεδο σε ένα εσωτερικό δωμάτιο πίσω από την αίθουσα των κιόνων, σε έναν χώρο που είχε κατασκευαστεί από τον Αμενχοτέπ Γ΄. Τα ιερογλυφικά εκεί επιχρίστηκαν, πρώτα με χοντρό γύψο, για να καλυφθούν οι σκαλισμένες επιφάνειες, και στη συνέχεια με λεπτό γύψο, για να δημιουργηθεί μια λεία επιφάνεια. Πάνω σε αυτόν τον γύψο δημιουργήθηκαν ζωγραφισμένες τοιχογραφίες που περιλάμβαναν μορφές ντυμένες στο ρωμαϊκό στυλ. Μια μεγάλη πόρτα μπλοκαρίστηκε και δημιουργήθηκε μια κόγχη βάθους πέντε ποδιών (διακοσμητική εσοχή στον τοίχο), με στρογγυλεμένη, θολωτή κορυφή. Στην εξωτερική αυλή, προστέθηκαν κάποιοι τοίχοι μεταξύ των κιόνων για να δημιουργηθεί ένα άμεσο, κεντρικό πέρασμα σε αυτό το υπερυψωμένο δωμάτιο. Μπροστά από την κόγχη προστέθηκαν δύο κίονες από κοκκινωπό-ροζ συενίτη, μια πέτρα που μοιάζει με γρανίτη. Αργότερα οι αρχαιολόγοι εντόπισαν δύο πρόσθετες κολώνες από συηνίτη και διαπιστώθηκε ότι αρχικά υπήρχαν συνολικά τέσσερις κολώνες, που ενδεχομένως στήριζαν ένα θολωτό στέγαστρο που ονομαζόταν σιμπορίου. Αυτό το κιβώριο θα ήταν πιθανότατα κατασκευασμένο από ξύλο, επικαλυμμένο με γύψο. Τα σκίτσα του J. G. Wilkinson που είχαν ανακαλυφθεί ερευνήθηκαν προσεκτικά, καθώς και οι υπάρχουσες τοιχογραφίες που είχαν απομείνει.

Ιστορικά είναι γνωστό ότι ο Διοκλητιανός είχε διορίσει τον συνάδελφό του στρατιωτικό αξιωματικό, Μαξιμιανό, ως συναυτοκράτορα το 286. Στη συνέχεια, το 293, ο Διοκλητιανός διόρισε τον Γαλέριο και τον Κωνστάντιο ως κατώτερους συναυτοκράτορες. Πιστεύεται ότι οι τέσσερις μορφές στην τοιχογραφία στην θολωτή κορυφή του χώρου της κόγχης είναι απεικονίσεις αυτών των τεσσάρων Ρωμαίων ηγετών. Στις τοιχογραφίες γύρω από την αίθουσα, οι μορφές φορούν λευκά ρούχα, γεγονός που φαίνεται να υποδηλώνει ένα γεγονός που ονομάζεται "adventus". Το adventus είναι η εορταστική πομπή υποδοχής ενός σημαντικού επισκέπτη. Ο Διοκλητιανός παρέμεινε στην Αίγυπτο για λίγο λιγότερο από ένα χρόνο μετά την εξέγερση, αναδιοργανώνοντας και βελτιώνοντας την κυβερνητική δομή, και είναι λογικό να υποθέσουμε ότι θα πέρασε χρόνο σε αυτή την ασφαλή φρουρά. Υπάρχουν εικασίες ότι αυτό ήταν το δωμάτιο του θρόνου του για την υποδοχή των επισκεπτών και τη διαχείριση των κυβερνητικών αρμοδιοτήτων. Είναι επίσης πιθανό ότι απλώς έδωσε εντολή να κατασκευαστεί αυτός ο χώρος για μια αναμενόμενη επίσκεψη, αλλά δεν τον επισκέφθηκε στην πραγματικότητα.

Δεν είναι άμεσα προφανές γιατί ο Διοκλητιανός και οι στρατιωτικοί αξιωματικοί επέλεξαν να δημιουργήσουν ένα φρούριο σε αυτή τη θέση στη Θήβα. Δεν φαίνεται να προσφέρει κάποιο συγκεκριμένο τακτικό πλεονέκτημα. Οι αρχαιολόγοι εικάζουν ότι οι Ρωμαίοι ήθελαν να επωφεληθούν πολιτικά από το γεγονός ότι οι ντόπιοι Αιγύπτιοι συνέδεαν αυτόν τον ναό με τον θεοποιημένο Αιγύπτιο βασιλιά. Με τη δημιουργία της δικής τους έδρας εξουσίας εδώ, οι Ρωμαίοι ευθυγραμμίζονταν στο πλαίσιο των προηγούμενων ηγεμόνων σε αυτή την περιοχή. Αυτός ήταν ο ναός του κύριου αιγυπτιακού θεού, του Άμμωνα, τον οποίο οι Ρωμαίοι συνέδεαν με τον δικό τους κύριο θεό, τον Δία. Στα ελληνικά, ο θεός αυτός ήταν γνωστός ως Δίας. Όποια και αν ήταν η λογική τους, τοιχογραφίες αυτής της ποσότητας και ποιότητας δεν έχουν βρεθεί σε άλλες ρωμαϊκές στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Αυτό καθιστά τον ναό του Λούξορ μια μοναδική και σημαντική τοποθεσία.

Ο αυτοκρατορικός θάλαμος στο Λούξορ Συγγραφέας(ες): Ιόλη Καλαβρέζου-Maxeiner Πηγή: Ioli Kalavrezou-Maxeiner: (1975), σ. 225-251: Dumbarton Oaks, Trustees for Harvard University.

Η τέχνη της αυτοκρατορίας: Οι ρωμαϊκές τοιχογραφίες και ο αυτοκρατορικός λατρευτικός θάλαμος στο ναό του Λούξορ. Eds. Michael Jones και Susanna McFadden. ARCE/Yale University Press.