Η σύγχρονη ιστορία του Codex Sinaiticus

Μαζί με άλλα τέτοια έγγραφα, αποτέλεσαν τη συλλογή που είναι σήμερα γνωστή ως Νέα Ευρήματα [18.2]. Μόλις οι Ευρωπαίοι ερευνητές ανακάλυψαν τον Κώδικα Σιναϊτικού στη βιβλιοθήκη του μοναστηριού όπου φυλασσόταν επί αιώνες, ωστόσο, ακολουθώντας τη γενική τάση αρκετών επιστημονικών αποστολών της εποχής να λεηλατούν τους θησαυρούς της Ανατολής, αρκετές σελίδες ή μικρότερα αποσπάσματα του Κώδικα εξήχθησαν από τη βιβλιοθήκη. Έτσι, γνωρίζουμε ότι σαράντα τρεις σελίδες αφαιρέθηκαν το 1844 από τον βιβλικό θεολόγο K. Tischendorf και μεταφέρθηκαν στη Λειψία (σήμερα φυλάσσονται στη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου της Λειψίας), ενώ μικρότερα θραύσματα του χειρογράφου μεταφέρθηκαν στη Ρωσία από τον αρχιμανδρίτη Πορφύριο Ουσπένσκι (σήμερα φυλάσσονται στη Ρωσική Εθνική Βιβλιοθήκη της Αγίας Πετρούπολης). Και στις δύο αυτές περιπτώσεις, η μονή του Σινά διατηρεί τεκμηριωμένες αξιώσεις για τη νόμιμη ιδιοκτησία αυτών των τμημάτων του Κώδικα, δεδομένου ότι οι σημερινοί ιδιοκτήτες δεν διαθέτουν νόμιμα έγγραφα απόκτησης.

Σε κάθε περίπτωση, το υπόλοιπο σώμα του Codex Sinaiticus εξακολουθούσε να φυλάσσεται στη Βιβλιοθήκη της μονής μέχρι το 1859, οπότε και παραχωρήθηκε στον K. Tischendorf με εγγυητική επιστολή του Ρώσου πρέσβη στην Υψηλή Πύλη πρίγκιπα Α. Lobanov, προκειμένου να τον μελετήσει περαιτέρω και να τον εκδώσει. Παρόλα αυτά, η εγγυητική επιστολή του Lobanov καθώς και η απόδειξη που υπέγραφε ο Tischendorf ανέφεραν ρητά ότι έπρεπε να επιστραφεί στο μοναστήρι, το οποίο παρέμενε ο νόμιμος ιδιοκτήτης του.

Την περίοδο 2003-2006, η αναπληρώτρια καθηγήτρια A. Zacha- rova, του Κρατικού Πανεπιστημίου Λομονόσοφ της Μόσχας, διεξήγαγε εκτεταμένη έρευνα στο Κρατικό Ιστορικό Αρχείο της Αγίας Πετρούπολης και στο Αρχείο του Εξωτερικού Υπουργείου της Ρωσικής Αυτοκρατορίας στη Μόσχα, σχετικά με τις ακριβείς συνθήκες δανεισμού του Κώδικα και τη μετέπειτα τύχη του. Παράλληλα, οι λόγιοι Αρχιεπίσκοπος Σινά Δαμιανός και ο βιβλιοθηκάριος της Μονής Ιερομόναχος Ιουστίνος, καθώς και αρκετοί άλλοι πατέρες, μαζί με επιστημονική επιτροπή του Ιδρύματος του Όρους Σινά υπό τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών Π. Νικολόπουλο και τον Δρ Ν. Φύσσα, διεξήγαγαν επίσης έρευνα για το ίδιο θέμα στα μοναστηριακά αρχεία του Σινά και στην εξαρχία της Μονής Καΐρου. Τα αδημοσίευτα ακόμη έγγραφα που ανακαλύφθηκαν κατά τη διάρκεια της έρευνας αυτής έριξαν περισσότερο φως στις τραγικές συνθήκες της εποχής, υπό τις οποίες ο κύριος όγκος του χειρογράφου Codex Sinaiticus δεν επιστράφηκε στη βιβλιοθήκη της Μονής, παρά την έντονη επιθυμία της για το αντίθετο. [18.3-4].

Τα προαναφερθέντα νέα δεδομένα συγκεντρώθηκαν μετά από σχολαστική μελέτη του αρχειακού υλικού και παρουσιάστηκαν σε επιστημονικά συνέδρια στο πλαίσιο του έργου για την ψηφιακή συγκέντρωση του Codex Sinaiticus, στη Βρετανική Βιβλιοθήκη (Λονδίνο, 6-7 Ιουλίου 2009) και στη Ρωσική Εθνική Βιβλιοθήκη (Αγία Πετρούπολη, 12-13 Νοεμβρίου 2009)- μια πλήρης έκδοση του συγκεντρωμένου αρχειακού υλικού αναμένεται να εκδοθεί στο εγγύς μέλλον. NF