Εικόνες, απεικονίσεις της θεϊκής ομορφιάς

Σε καμία περίπτωση, ωστόσο, οι εικόνες αυτές δεν θεωρούνταν απλές εικόνες. Οι ιερές μορφές και τα γεγονότα που απεικονίζουν αντιπροσωπεύουν την ανθρώπινη μετοχή στη θεία ζωή.

Η ενσάρκωση του Λόγου είχε ήδη δείξει ότι η ύλη μπορεί να γίνει φορέας του πνεύματος και ότι η ανθρώπινη φύση μπορεί να γεμίσει με θεία ζωή και θεία ομορφιά. Οι εικόνες έπρεπε να παρουσιάσουν στους ευσεβείς έναν νέο τρόπο ζωής και να τους οδηγήσουν στην επικοινωνία με το Θείο, κάτι που είναι αδύνατο να επιτευχθεί με τη γλώσσα των αισθήσεων. Σε αυτό το πνεύμα, η παράδοση υποστήριξε ότι οι πρώτες εικόνες δημιουργήθηκαν με θαυμαστό τρόπο, ότι συνεχίζουν να επιτελούν θαύματα μέσω των αγίων που απεικονίζουν, ότι αναπαριστούν τον άνθρωπο και το περιβάλλον του όπως μεταμορφώνονται από την αγάπη του Θεού και τέλος ότι διαδραματίζουν αναπόσπαστο ρόλο στη ζωή της Εκκλησίας. Ο προσκυνητής προσεύχεται στις εικόνες που τοποθετεί στην κόγχη προσευχής, στους τοίχους και στο οικιακό προσκυνητάρι. Ταυτόχρονα, η παρουσία των εικόνων στην εκκλησία συνεπάγεται την παρουσία των ίδιων των αγίων που απεικονίζουν.

Στα πρώτα χρόνια της Μονής Σινά, οι ιδρυτές της δώριζαν εικόνες που έφερναν από την Κωνσταντινούπολη, πρακτική που θα συνεχιζόταν και αργότερα. Καθώς οι λειτουργικές ανάγκες αυξάνονταν και τα παρεκκλήσια εντός του μοναστηριού και στο βουνό πολλαπλασιάζονταν, για να μην αναφέρουμε τον αριθμό των προσκυνητών, οι μοναχοί έπρεπε σύντομα να ζωγραφίζουν τις δικές τους εικόνες, ενώ συνέχιζαν να λαμβάνουν άλλες ως δώρα από διάφορους προσκυνητές και χώρες. Έτσι, σιγά σιγά συσσωρεύτηκε μια συλλογή μοναδική σε ολόκληρο τον χριστιανικό κόσμο. Οι εικόνες που δημιουργήθηκαν πριν από τον θρίαμβο της ορθόδοξης πίστης το 843, είναι εξαιρετικά πολύτιμες για τη συνολική ιστορία των εικόνων στη χριστιανική εκκλησία. Μετά την κατάληψή του από τους Άραβες το 641, το Σινά βρισκόταν εκτός της βυζαντινής επικράτειας και έτσι οι εικονομάχοι αυτοκράτορες δεν μπορούσαν να επιβάλουν την καταστροφή των εικόνων.

Αυτές οι πρώιμες εικόνες είναι ζωγραφισμένες με την τεχνική encaustic, δηλαδή με κερί αναμεμειγμένο με χρωστική ουσία που διατηρείται λιωμένο σε θερμαινόμενες παλέτες. Ορισμένες από αυτές τις πρώιμες εικόνες συνδέονται ως προς την εικονογραφία τους με θαυματουργές εικόνες στην Κωνσταντινούπολη και αλλού, οι οποίες έχουν πλέον χαθεί, και ακόμη και με ορισμένες μνημειακές τοιχογραφίες. Οι εικόνες που ζωγραφίστηκαν στο Σινά κατά την περίοδο της Εικονομαχίας συνδέονται στενά με την τέχνη της Παλαιστίνης και της Αιγύπτου, [4.1-5], ενώ η εικονογραφία τους συμβάλλει στη μελέτη της ιστορίας της χριστιανικής λατρείας- για παράδειγμα, η Σταύρωση [4.1], η οποία πρέπει να ζωγραφίστηκε στην Παλαιστίνη, περιέχει την πρώτη γνωστή απεικόνιση του Χριστού με ακάνθινο στεφάνι.

Η τακτική επικοινωνία με την Κωνσταντινούπολη και την τέχνη της άρχισε και πάλι μετά το δεύτερο μισό του 9ου αιώνα, όπως μαρτυρούν ορισμένα αριστουργήματα που έφτασαν στο μοναστήρι εκείνη την εποχή. Λίγο αργότερα, κατά τον ενδέκατο και δωδέκατο αιώνα, ορισμένες εικόνες - μηνιαία ημερολόγια που παρουσιάζουν καθημερινά αγίους σύμφωνα με το χριστιανικό ημερολόγιο [5.2] - μας παρέχουν ένα σήμα κατατεθέν για τις εικόνες που παράγονται στο Σινά ή τουλάχιστον προορίζονται για το Σινά. Το μοναστήρι κατέχει την παλαιότερη και πλουσιότερη συλλογή τέτοιων εικόνων. Είναι επίσης στενά συνδεδεμένες με την τέχνη των εικονογραφημένων χειρογράφων. Συνήθως προορίζονται να κοσμούν την κόγχη προσευχής ή το ιερό, αλλά υπάρχουν επίσης εικόνες μεγάλης κλίμακας που προορίζονται για πολλά παρεκκλήσια, όπου χρησιμεύουν ως υποκατάστατα των τοιχογραφιών.

Γύρω στα μέσα του δέκατου τρίτου αιώνα εμφανίζεται μια ιδιαίτερη ομάδα εικόνων που συνδυάζουν τη βυζαντινή με τη δυτική τέχνη. Πιστεύεται ότι οι εικόνες αυτές ζωγραφίστηκαν στο Σινά ή στα περίχωρά του, από Ιταλούς και Γάλλους καλλιτέχνες που συνόδευαν τους Σταυροφόρους στους Αγίους Τόπους. Οι εικόνες αυτές ονομάστηκαν εύστοχα εικόνες των Σταυροφόρων. Μια άλλη, μάλλον απίθανη, θεωρία είναι ότι πρόκειται για προϊόντα ανατολικών χριστιανών καλλιτεχνών που μιμήθηκαν δυτικά πρότυπα [7.2, 9.1, 9.2]. Η παραγωγή εικόνων συνεχίστηκε στο Σινά και στις εξαρτήσεις του ακόμη και μετά την πτώση της Κωνσταντινούπολης το 1453.

Η παρουσία της Κρητικής Σχολής ζωγραφικής είναι εμφανής, μέσα από τα έργα διάσημων καλλιτεχνών όπως ο Άγγελος- η Κρητική Σχολή παρήγαγε επίσης μια ιδιαίτερη Σιναϊτική εικονογραφία που συνδέεται με τους τόπους προσκυνήματος στο Σινά, καθώς και την τυπική εικόνα της Αγίας Αικατερίνης [16].

Η λατρεία της Θεοτόκου είναι ιδιαίτερα σημαντική - και εμφανίζεται σε αρκετές εικονογραφικές τυπολογίες [1, 4.12, 5.3, 7.2-5, 8.2], καθώς και αυτή του Μωυσή [4.6, 4.7] και της Αγίας Αικατερίνης [14.1, 7.5, 11.2, 16, 31] - και ο επισκέπτης σήμερα μπορεί να παρακολουθήσει συστηματικά την εξέλιξή της στην έκθεση.

Οι ιερές εικόνες και οι θρησκευτικοί θησαυροί που εκτίθενται στο νέο Σκευοφυλάκιο καταδεικνύουν την αδιάσπαστη γενεαλογία της ανατολικής χριστιανικής λατρείας, στην οποία η προσευχή και η πνευματική υπέρβαση έχουν ύψιστη σημασία. Δεν αποτελούν απλά αισθητικά επιτεύγματα, αλλά απεικονίσεις της θεϊκής ομορφιάς. GG