Το μοναστήρι του Σινά και τα διαμερίσματα των Ρωμαίων φρουρών του
Η ιστορία των ανασκαφών της μονής και του Ιουστινιάνειου φρουρίου στη γύρω περιοχή
Οι ανασκαφές που διεξήγαγε η Ελληνική Αρχαιολογική Αποστολή στο Νότιο Σινά στα ανατολικά/νοτιοανατολικά της μονής της Αγίας Αικατερίνης και κοντά στο οχυρωματικό της τείχος από το 2000 έως το 2010 έφεραν στο φως τρία κτιριακά συγκροτήματα.
Το συγκρότημα Ι έχει σχεδόν τετράγωνη κάτοψη, διαστάσεων άνω των 50 x 50 μέτρων, περιβάλλεται από περιφραγμένο τοίχο και περιλαμβάνει ορθογώνια δωμάτια περίπου ίσων διαστάσεων, που εφάπτονται μεταξύ τους. Το συγκρότημα ΙΙ, που βρίσκεται στα νότια του συγκροτήματος Ι, είναι μικρότερο, περίπου 17 x 15,50 μέτρα, και έχει διαφορετικό προσανατολισμό λόγω του επικλινούς εδάφους. Το συγκρότημα ΙΙΙ βρίσκεται μεταξύ των προηγούμενων και δεν έχει ανασκαφεί πλήρως.
Η πλειονότητα των ευρημάτων, η μελέτη των οποίων βρίσκεται σε εξέλιξη, αποτελείται από θραύσματα υστερορωμαϊκής χονδροειδούς κεραμικής, κυρίως μαγειρικά και αποθηκευτικά πιθάρια. Επιπλέον, αποκαλύφθηκαν θραύσματα υστερορωμαϊκών ερυθρών γυαλιστερών, που ανήκουν κυρίως σε αιγυπτιακές κατηγορίες- φαίνεται να χρονολογούνται στη συντριπτική τους πλειονότητα στον έβδομο αιώνα. Στο φως ήρθαν επίσης θραύσματα γυάλινων αγγείων, πήλινα λυχνάρια και λίγα νομίσματα. Μικρής κλίμακας μεταλλικά ευρήματα ρίχνουν φως σε πτυχές της καθημερινής ζωής των κατοίκων του χώρου. Κλειδαριές πορτών, κλειδιά, καρφιά, αλυσίδες για λάμπες, ιατρικά εργαλεία και μαχαίρια υποδεικνύουν τις δραστηριότητες του πληθυσμού.
Το πλήθος της άμμου της εστίας και οι μάζες από κράματα χαλκού και σιδήρου που ήρθαν στο φως υποδεικνύουν την ύπαρξη εργαστηρίου μετάλλων. Φαίνεται ότι σε αυτό το εργαστήριο κατασκευάζονταν ή επισκευάζονταν εργαλεία και όπλα από κράμα χαλκού και σίδηρο για τις ανάγκες των κατοίκων. Η λειτουργία του εργαστηρίου πιθανόν να σχετίζεται με την πιο πρόσφατη φάση κατοίκησης του χώρου.
Ο ανασκαμμένος χώρος έχει ταυτιστεί με το Φυλακτέριο, το φρούριο που έχτισε ο Ιουστινιανός, όπως είναι γνωστό από τις γραπτές πηγές. Σύμφωνα με το De aedificiis του Προκοπίου (V.8,5-9), κατά τη διάρκεια της κατασκευής της μονής του Σινά ο Ιουστινιανός έχτισε ένα φυλάκιο για την προστασία της μονής. Επιπλέον, περιγράφοντας τις πληροφορίες σχετικά με την ίδρυση της μονής από τον Ιουστινιανό, ο Ευτύχιος, Πατριάρχης Αλεξανδρείας τον 10ο αιώνα, αναφέρεται στην εγκατάσταση διακοσίων ανδρών με τις οικογένειές τους ως φύλακες και υπηρέτες της μονής (PG 111, 1071-1072). Συγκεκριμένα, αναφέρεται η κατασκευή κατοικιών γι' αυτούς σε ένα φρούριο ανατολικά της μονής. Ο Ευτύχιος συνδέει την εγκατάλειψη του τόπου με τα χρόνια του χαλιφάτου του Abd al Malik ibn Marwan (685-705), γεγονός που συμφωνεί με τα αρχαιολογικά ευρήματα και τα ανασκαφικά δεδομένα. SKV-MPK