Οι εξαρτήσεις της Μονής του Σινά

Καθώς ο αριθμός των μουσουλμάνων στην Αίγυπτο αυξανόταν, οι μοναχοί εγκατέλειψαν τις ερήμους του Σινά και αποσύρθηκαν στην εκκλησία και το φρούριο του μοναστηριού που είχε ανεγερθεί από τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό (527-565 μ.Χ.) σχεδόν έναν αιώνα νωρίτερα.

Προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι δυσκολίες που προκαλούσαν οι επιδρομές κατά τα επόμενα χρόνια, ο αρχιεπίσκοπος μαζί με τους πατέρες του Σινά αποφάσισαν να αναζητήσουν νέες πηγές συντήρησης πέρα από τη χερσόνησο του Σινά. Έτσι, απηύθυναν έκκληση στη γενναιοδωρία των χριστιανών όλου του κόσμου, οι οποίοι ευχαρίστως προσέφεραν τη βοήθειά τους στο Σινά. Έτσι, δημιουργήθηκαν οι λεγόμενες zities ("παρακλήσεις")- αυτές είχαν ως αποτέλεσμα την ίδρυση των πρώτων ιδρυμάτων, τα περισσότερα από τα οποία εξελίχθηκαν σε εξαρτήματα της μονής του Σινά. Εκτός από τις άμεσες ελεημοσύνες και ευεργεσίες, πολλοί χριστιανοί σε όλη την Ανατολή και την Ευρώπη προσέφεραν επίσης μέρος της γαιοκτησίας τους, είτε από ευλάβεια προς το Σινά, είτε μερικές φορές για να το γλιτώσουν από τη δήμευση από τους κατακτητές. Σύμφωνα με το Αχδόνυμο του Προφήτη του Ισλάμ Μωάμεθ, μια νόμιμη συνθήκη που επικυρώθηκε, σύμφωνα με την παράδοση, από τον ίδιο τον Μωάμεθ, το Σινά απαλλάχθηκε από κάθε φορολογία και κρατική παρέμβαση. Σε πλήρη ευθυγράμμιση με το ζήτημα αυτό, ορισμένα ολόκληρα μοναστήρια στην Ελλάδα επέλεξαν να υπαχθούν στη δικαιοδοσία της μονής του Σινά. Το Ανδρομονάστηρο, δηλαδή η Μονή Ανδρόνικου, κοντά στην Καλαμάτα, και η Μονή Ταξιαρχών, κοντά στην Επίδαυρο, είναι παραδείγματα τέτοιων αφιερώσεων.

Επιπλέον, αυτοκράτορες της Ρωσίας και της Γεωργίας, καθώς και πρίγκιπες από τις ηγεμονίες της Μολδαβίας και της Βλαχίας, δώρισαν ολόκληρα χωριά και μοναστήρια με εκτεταμένες εκτάσεις γης, όπως στην περίπτωση της Μονής Σιναΐα και των περιχώρων της στη σημερινή Ρουμανία. Ωστόσο, με δωρεές στο Σινά τόσο μέσω διαθήκης ή πράξης, όσο και με άλλες αποκτήσεις από τους ίδιους τους μοναχούς του Σινά όταν ταξίδευαν στο εξωτερικό, δημιουργήθηκε η συλλογή των εξαρτημάτων της μονής, η οποία, μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα, αριθμούσε πάνω από εκατό. Οι πατέρες του Σινά φρόντισαν οι σημαντικότερες εξαρτήσεις να λάβουν πατριαρχικά σιγίλια ("σφραγίδες"), παραχωρώντας τους το καθεστώς της σταυροπηγιακής αυτονομίας, όπως στην περίπτωση της εξαρτήσεως του Σινά στην Κωνσταντινούπολη τον 17ο αιώνα, για την οποία ο Οικουμενικός Πατριάρχης Διονύσιος εξέδωσε σιγίλιο.

Η αρχαιότερη γνωστή εξάρτηση της μονής του Σινά πιστεύεται ότι είναι αυτή που βρέθηκε στην Juvania, μια συνοικία του παλαιού Καΐρου, η οποία ιδρύθηκε τον δέκατο ή τον ενδέκατο αιώνα, δηλαδή αμέσως μετά την εγκαθίδρυση της δυναστείας των Φατιμιδών στην Αίγυπτο. Ακολούθησε η δημιουργία μιας εξαρχίας που ιδρύθηκε γύρω στο έτος 1033 στο Τριέρ, τότε εντός των συνόρων της Γαλλίας, από τον μοναχό Συμεών του Σινά, γνωστό ως Πεντάγλωσσο, καθώς μιλούσε πέντε γλώσσες. Ακολούθησε η ίδρυση της περίφημης εξαρχίας της Αγίας Αικατερίνης των μοναχών του Σινά στην Κάντια (σημερινό Ηράκλειο) της Κρήτης, της οποίας το κτήμα αναγνωρίστηκε επίσημα από τους Ενετούς ηγεμόνες της Κρήτης το 1212.

Περίπου την ίδια εποχή, ο Πάπας Ονώριος Γ΄, με διάταγμα που χρονολογείται στο έτος 1217, αναγνώρισε επίσημα τη γαιοκτησία της μονής του Σινά στην Αίγυπτο, την Παλαιστίνη, τη Συρία, την Κύπρο, την Κρήτη και την Κωνσταντινούπολη. Ωστόσο, ο πυρήνας των εξαρτημάτων του Σινά σχηματίστηκε αργότερα, κατά τον δέκατο όγδοο και δέκατο ένατο αιώνα, όχι μόνο εντός των ορίων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αλλά και πέραν αυτής, στη Ρωσία, στον Καύκασο και μέχρι τη μακρινή Ινδία.

Σήμερα, η εικόνα των εξαρτημάτων της μονής του Σινά όσον αφορά τον αριθμό και τη λειτουργία τους έχει αλλάξει εντελώς. Ένα μικρό ποσοστό από αυτές παραμένει υπό τον έλεγχο της μονής και λίγες από αυτές έχουν ακόμη έναν μοναχό του Σινά ως φύλακα ή κηδεμόνα. Η τρομερή πληγή της έλλειψης νέων μοναχών, που πλήττει την έρημο του Σινά εδώ και χρόνια, έχει επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό τόσο την Ιερά Μονή Σινά όσο και την παγκόσμια παρουσία και δραστηριότητα του Σινά που υπήρχε μέχρι τα μέσα του εικοστού αιώνα μέσω των πολυάριθμων εξαρτημάτων του. MD